Esnaf kurye teslimat sırasında kazada hayatını kaybederse!

Esnaf kurye teslimat sırasında kazada hayatını kaybederse, olay 4/b kapsamında “iş kazası” sayılabilir. Fakat ailesinin hakları kuryenin Bağ-Kur kaydına, prim borcuna, kazanın işle bağlantısına ve platformun fiilî kontrolüne göre değişir.

SGK ailesine ne verir?

Kazanın iş nedeniyle meydana geldiği SGK tarafından kabul edilirse hak sahibi eş, çocuklar ve belirli koşullarda anne-babaya ölüm geliri bağlanır.

İş kazasına bağlı ölüm gelirinde belirli bir prim günü şartı yoktur. Kurye işe başladığı ilk gün bile iş kazasında ölse ailesine gelir bağlanabilir. Ancak 4/b’li kuryenin SGK’ye genel sağlık sigortası dâhil prim borcu varsa, gelir bağlanabilmesi için bu borcun kapatılması gerekebilir.

5510 sayılı Kanun’a göre bağlanacak toplam gelirin hesabında kuryenin SGK’ye bildirilen aylık kazancının yüzde 70’i esas alınır ve bu tutar hak sahipleri arasında kanundaki oranlarla paylaştırılır. Yani kurye primini düşük kazanç üzerinden ödüyorsa ailesine bağlanacak gelir de düşük kalabilir. SGK ölüm geliri açıklaması

Ayrıca iş kazası sonucu ölüm halinde aileye bir defalık cenaze ödeneği verilir. SGK cenaze ödeneği

Kazayı kim bildirecek?

Bordrolu kuryede bildirimi işveren yaparken, esnaf kurye modelinde 4/b’li kişi kazayı kendisi bildirmekle yükümlüdür. Ölüm halinde bunu doğal olarak kurye yapamayacağı için yakınların kazanın işle bağlantısını gösteren belgelerle SGK’ye başvurması gerekir.

Ailenin şu belgeleri mutlaka toplaması önemlidir:

• Trafik kazası ve polis tutanağı,
• Savcılık ve otopsi belgeleri,
• Sipariş ve teslimat kaydı,
• Platform uygulamasındaki görev ekranı,
• GPS ve konum kayıtları,
• Müşteri ve restoran bilgileri,
• Platformla yapılan sözleşme,
• Hakediş ve fatura kayıtları,
• Vardiya veya çalışma mesajları,
• Kazanın teslimata giderken olduğunu bilen tanıklar.

Kaza sıradan trafik kazası olarak kayda geçerse SGK işle bağlantıyı hemen göremeyebilir. Bu nedenle tutanakta kuryenin o anda sipariş götürdüğünün belirtilmesi çok önemlidir.

Platform “bizim çalışanımız değildi” diyebilir mi?

Büyük ihtimalle platform, kuryenin şahıs işletmesi bulunduğunu, kendi motosikletiyle çalıştığını ve bağımsız hizmet sağlayıcı olduğunu ileri sürecektir. Bu durumda doğrudan işveren sorumluluğunu kabul etmeyebilir.

Ancak aile şu unsurları ortaya koyabiliyorsa kurye gerçekte işçi sayılabilir:

• Vardiyaları platform belirliyorsa,
• Kurye siparişleri özgürce reddedemiyorsa,
• Teslimat süresi baskısı uygulanıyorsa,
• Uygulama ve GPS üzerinden sürekli denetleniyorsa,
• Puan düşürme veya hesap kapatma cezası varsa,
• Teslimat ücretini yalnızca şirket belirliyorsa,
• Kurye ekonomik olarak tek platforma bağlıysa.

Mahkeme ilişkinin gerçekte iş sözleşmesi olduğuna karar verirse platformun veya aradaki dağıtım şirketinin işveren olarak sorumluluğu doğabilir.

Aile ayrıca tazminat isteyebilir mi?

Evet. SGK’nin ölüm geliri bağlaması, ailenin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

Kazanın oluşumunda platformun, dağıtım şirketinin veya başka bir sürücünün kusuru bulunuyorsa aile;

• Destekten yoksun kalma tazminatı,
• Cenaze ve defin giderleri,
• Ölümden önce tedavi yapılmışsa tedavi giderleri,
• Eş, çocuklar ve anne-baba için manevi tazminat

talep edebilir.

Örneğin platformun gerçek dışı teslimat süresi koyması, kötü havada çalışmaya zorlaması, yetersiz eğitim vermesi, koruyucu ekipman sağlamaması veya sipariş reddeden kuryeyi cezalandırması kusur değerlendirmesinde gündeme gelebilir.

Kazaya başka bir araç neden olmuşsa talepler kusurlu sürücüye, araç sahibine, işletene ve aracın zorunlu trafik sigortasına yöneltilebilir. Ölüm tazminatı hesaplanırken kuryenin yaşı, geliri, kusur oranı ve destek olduğu kişiler dikkate alınır.

Kuryenin hayat sigortası var mı?

Zorunlu trafik sigortası, kuryenin kendi ölümünü her durumda karşılayan bir hayat sigortası değildir. Kaza tek taraflıysa veya kurye tamamen kusurluysa zorunlu trafik sigortasından ailesine ödeme çıkmaması mümkündür.

Kuryenin ayrıca;

• Ferdi kaza sigortası,
• Hayat sigortası,
• Platform tarafından yaptırılmış grup sigortası,
• Krediye bağlı hayat sigortası

bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Bazı platformlar ferdi kaza güvencesi sunsa da bunun kapsamı, limiti ve istisnaları sözleşmeye göre değişir.

En ağır sorun burada ortaya çıkıyor

Esnaf kurye hayattayken motoru, yakıtı, bakımı, vergiyi ve sigortayı kendi karşılıyor. Kaza sonucu öldüğünde ise platform çoğu zaman “bizim işçimiz değildi” diyebiliyor.

Böylece kurye çalışırken işçi gibi denetleniyor; ölüm halinde bağımsız işletme sahibi sayılabiliyor. Esnaf kurye sisteminin en tartışmalı ve aileleri en fazla mağdur eden tarafı tam olarak bu.