AVM Otoparklarında HGS Kesintisine Dikkat

AVM Otoparklarında HGS Kesintisine Dikkat: İlk Üç Saat İçin Ücret Alınabilir mi?

Alışveriş merkezlerinin otoparklarında HGS ile otomatik ödeme sistemlerinin yaygınlaşması, sürücülere önemli bir kolaylık sağlıyor. Ancak bu sistemler üzerinden yapılan kesintiler son dönemde yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi.

Bazı araç sahipleri, alışveriş merkezinde yalnızca kısa süre kalmalarına rağmen HGS hesaplarından otopark ücreti tahsil edildiğini belirtiyor. Kesinti otomatik olarak yapıldığı için birçok sürücü işlemi otoyol, köprü veya tünel geçişi zannederek uzun süre fark etmeyebiliyor.

Peki alışveriş merkezi otoparkları gerçekten ilk üç saat ücretsiz mi? HGS üzerinden yapılan otopark kesintisine nasıl itiraz edilir?

Her AVM’de İlk Üç Saat Ücretsiz mi?

İnternette sıkça paylaşılan “AVM otoparklarının ilk üç saati kanunen ücretsizdir” ifadesi eksik ve yanıltıcı olabilir. Çünkü Türkiye genelindeki bütün alışveriş merkezlerini kapsayan, her şehirde aynı şekilde uygulanan tek bir ücretsiz otopark kuralından söz etmek mümkün değildir.

Konunun dayanağı büyük ölçüde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından alınan 30 Ocak 2007 tarihli UKOME kararıdır. Bu karar kapsamında İstanbul’daki alışveriş merkezleri ve ticaret merkezlerinin hizmet otoparklarına müşteri olarak gelenlerden ilk üç saate kadar otopark ücreti alınmaması öngörülmektedir.

Dolayısıyla üç saatlik ücretsiz otopark uygulaması öncelikle İstanbul sınırları içindeki, ilgili UKOME kararı kapsamına giren AVM ve ticaret merkezi otoparkları açısından değerlendirilmelidir.

Başka bir şehirde bulunan alışveriş merkezi için ise o ilin UKOME kararları, belediye düzenlemeleri, otopark ruhsatı ve işletmenin tabi olduğu özel koşullar ayrıca incelenmelidir.

Danıştay Kararları Ne Diyor?

İstanbul UKOME’nin alışveriş merkezi otoparklarında ilk üç saatin ücretsiz olması yönündeki kararı geçmiş yıllarda yargıya taşındı.

Danıştay 8. Dairesi tarafından verilen kararlarda, UKOME düzenlemesinde alışveriş merkezi veya ticaret merkezi otoparkına müşteri olarak gelenlerden ilk üç saat için ücret alınmamasının öngörüldüğü kabul edildi.

Yargı kararlarında “müşteri” kavramı yalnızca alışveriş yaptığını fiş veya fatura ile kanıtlayan kişilerle sınırlı yorumlanmadı. AVM’nin sunduğu mal ve hizmetlerden yararlanmak amacıyla gelen kişilerin de müşteri kapsamında değerlendirilebileceği sonucuna varıldı.

Bu nedenle bir AVM’nin ücretsiz kullanım için belirli miktarda alışveriş yapma, fiş gösterme veya yüksek bir harcama sınırını aşma şartı koyması ayrıca tartışmalı hale gelebilir.

Bununla birlikte her olayın;

• Otoparkın bulunduğu şehir,
• İlgili UKOME kararı,
• Otoparkın ruhsat ve işletme biçimi,
• AVM müşterisi olarak kullanım durumu,
• Girişte gösterilen tarife ve bilgilendirme,
• HGS tahsilatının hangi işletme tarafından yapıldığı

dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

“Özel Mülk, İstediğimiz Ücreti Alırız” Denilebilir mi?

Bir otoparkın özel mülkiyette bulunması, işletmenin hiçbir kamu düzenlemesine bağlı olmadan istediği tarifeyi uygulayabileceği anlamına gelmez.

İşletmeler;

• Belediye ve UKOME kararlarına,
• Ruhsat koşullarına,
• Tüketicinin korunmasına ilişkin mevzuata,
• Fiyat ve tarife bilgilendirmesi kurallarına,
• Haksız ticari uygulama yasaklarına

uymak zorundadır.

Ancak bu durum, özel otoparkların tamamının mutlaka ücretsiz olması gerektiği anlamına da gelmez. Ücretsiz kullanım hakkının bulunup bulunmadığı, ilgili şehirdeki kararlar ve otoparkın hukuki statüsü üzerinden belirlenmelidir.

HGS Üzerinden Otopark Ücreti Nasıl Kesiliyor?

HGS yalnızca otoyol ve köprü geçişlerinde kullanılan bir sistem değildir. Bazı otoparklar da giriş ve çıkış noktalarına plaka veya HGS etiketi okuyabilen sistemler yerleştirerek otopark ücretini HGS hesabı üzerinden tahsil edebilmektedir.

Araç otoparka girdiğinde plaka veya HGS etiketi tanımlanır. Çıkış sırasında içeride kalınan süre hesaplanır ve işletmenin tarifesine göre belirlenen tutar HGS bakiyesinden alınır.

Bu sistem teknik olarak otomatik ödeme kolaylığı sağlasa da sürücünün;

• Otoparkın ücretli olduğu,
• HGS ile tahsilat yapılacağı,
• Uygulanacak ücret tarifesi,
• Ücretsiz kullanım süresi,
• Kişisel verilerin ve plaka bilgilerinin nasıl işlendiği

konularında açık ve anlaşılır biçimde bilgilendirilmesi gerekir.

Girişte görünür bir tarife bulunmaması, ücretsiz süreye rağmen ücret kesilmesi veya ilan edilen tarifeden farklı tutar alınması hâlinde tüketici kesintiye itiraz edebilir.

HGS’den Para Kesildiğini Nasıl Anlarsınız?

HGS hareketlerinizi düzenli olarak kontrol etmeniz önemlidir. Özellikle otomatik bakiye yükleme talimatınız varsa küçük otopark kesintileri uzun süre fark edilmeyebilir.

Hesap hareketlerini PTT’nin HGS müşteri sistemi, ilgili mobil uygulama veya HGS ürününüzün bağlı bulunduğu banka üzerinden inceleyebilirsiniz.

Kontrol sırasında şu bilgilere dikkat edin:

• İşlem tarihi ve saati,
• Kesintiyi yapan işletmenin adı,
• Otopark giriş ve çıkış zamanı,
• Tahsil edilen ücret,
• Araç plakası,
• Aynı işlem için mükerrer kesinti bulunup bulunmadığı.

Tanımadığınız veya hatalı olduğunu düşündüğünüz işlemin ekran görüntüsünü alın. Başvuru sürecinde yalnızca ekran görüntüsü değil, mümkünse hareket dökümünün PDF veya yazdırılabilir belgesini de saklayın.

Haksız Kesinti Yapıldıysa Önce İşletmeye Başvurun

İlk olarak otoparkı işleten şirkete veya alışveriş merkezi yönetimine yazılı başvuruda bulunmak faydalı olacaktır.

Başvurunuzda şu bilgileri belirtin:

• Aracın plakası,
• Otoparka giriş ve çıkış tarihi,
• İçeride kalınan süre,
• HGS’den çekilen tutar,
• İşlem veya referans numarası,
• Ücretin neden hatalı olduğunu düşündüğünüz,
• Kesilen tutarın iadesi talebiniz.

Telefonla yapılan görüşmeler sonradan kanıtlanamayabileceği için başvuruyu e-posta, kayıtlı iletişim formu veya dilekçe yoluyla yapmanız daha doğru olur.

İşletme kesintiyi iade ederse uyuşmazlık sona erebilir. Talebiniz reddedilir veya cevap verilmezse Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilirsiniz.

Tüketici Hakem Heyeti’ne Nasıl Başvurulur?

Haksız veya mevzuata aykırı olduğunu düşündüğünüz otopark ücretinin iadesi için e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru yapılabilir.

2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıkları için il veya ilçe tüketici hakem heyetlerine başvurulabilmektedir. Otopark ücreti uyuşmazlıkları genellikle bu sınırın çok altında kaldığından başvurunun hakem heyeti üzerinden yapılması mümkündür.

e-Devlet’te “Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru İşlemi” hizmetine girerek başvurunuzu oluşturabilirsiniz.

Başvuruya mümkün olduğunca şu belgeleri ekleyin:

1. HGS hesap hareketinin ekran görüntüsü veya dökümü,
2. Otopark giriş ve çıkış bilgileri,
3. Varsa otopark fişi veya ödeme belgesi,
4. AVM yönetimine yaptığınız başvuru,
5. İşletmenin verdiği cevap,
6. Otopark girişindeki ücret tarifesinin fotoğrafı,
7. Ücretsiz süreye ilişkin belediye veya UKOME kararı,
8. Araç ruhsatı veya plaka sahipliğini gösteren bilgi.

Talep bölümüne, kesilen otopark ücretinin yasal faiziyle birlikte iadesini istediğinizi açıkça yazabilirsiniz.

Örnek Başvuru Açıklaması

“Tarafıma ait … plakalı araç ile … tarihinde … Alışveriş Merkezi otoparkına giriş yapılmış ve yaklaşık … dakika sonra çıkış gerçekleştirilmiştir. Otopark kullanımım üç saatin altında olmasına rağmen HGS hesabımdan … TL otopark ücreti tahsil edilmiştir. İlgili UKOME kararı kapsamında ilk üç saat için ücret alınmaması gerektiğinden, haksız tahsil edilen … TL’nin tarafıma iadesine karar verilmesini talep ederim.”

Bu metin, olayın bulunduğu şehir ve ilgili düzenleme kontrol edildikten sonra kullanılmalıdır. İstanbul dışındaki bir başvuruda İstanbul UKOME kararına dayanılması tek başına yeterli olmayabilir.

Belediyeye ve Zabıta Birimlerine Şikâyet Edilebilir mi?

Otopark İstanbul’da bulunuyor ve ilk üç saate rağmen ücret alınıyorsa İBB zabıta birimlerine veya ilgili ilçe belediyesine de şikâyette bulunulabilir.

İBB, UKOME’nin 30 Ocak 2007 tarihli kararına aykırı biçimde ilk üç saat için ücret aldığı tespit edilen işletmeler hakkında idari yaptırım uygulanabildiğini açıklamaktadır.

Şikâyette;

• AVM’nin açık adı ve adresi,
• Kesinti tarihi,
• HGS hareket dökümü,
• Otoparkta kalınan süre,
• Girişteki tarife fotoğrafı

sunulmalıdır.

İstanbul dışındaki olaylarda ise ilgili büyükşehir veya il belediyesinin zabıta, ulaşım ya da otopark denetim birimlerine başvurulabilir.

Ticaret Bakanlığı’na Şikâyet Edilebilir mi?

Ticaret Bakanlığı’nın e-Devlet üzerinden sunduğu “Haksız Fiyat Artışı Şikâyet Bildirimi” hizmeti bulunmaktadır. Ayrıca Alo 175 Tüketici Danışma Hattı, CİMER ve il ticaret müdürlükleri üzerinden de tüketici şikâyeti iletilebilir.

Ancak ücretin bireysel olarak geri alınmasını sağlayan temel yol Tüketici Hakem Heyeti başvurusudur. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na yapılan bildirim ise işletmenin fiyatlandırma uygulamasının idari yönden incelenmesine yöneliktir.

Bu iki başvurunun amacı birbirinden farklıdır:

• Tüketici Hakem Heyeti: Kesilen ücretin tüketiciye iadesi için başvurulur.
• İdari şikâyet: İşletmenin uygulamasının incelenmesi ve gerekiyorsa idari yaptırım uygulanması için yapılır.

Her şikâyetin otomatik olarak “milyonlarca lira ceza” ile sonuçlanacağı söylenemez. Ceza uygulanıp uygulanmayacağına, ihlalin niteliği ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yetkili kamu kurumu karar verir.

HGS Kesintisine “Hırsızlık” veya “Para Çalma” Denilebilir mi?

Hatalı veya hukuka aykırı olduğu düşünülen bir otopark tahsilatını doğrudan “hırsızlık” ya da “para çalma” olarak nitelendirmek hukuken doğru olmayabilir.

Hırsızlık, Türk Ceza Kanunu kapsamında belirli şartları bulunan bir suçtur. Otopark ücretine ilişkin uyuşmazlık ise çoğu durumda tüketici işlemi, sözleşme, tarife veya idari düzenleme uyuşmazlığı niteliğindedir.

Bu nedenle haber ve sosyal medya paylaşımlarında;

• “Haksız kesinti”,
• “İtiraz konusu tahsilat”,
• “Mevzuata aykırı olabileceği ileri sürülen ücret”,
• “Ücretsiz süre içinde yapılan tahsilat”

gibi daha ölçülü ifadelerin kullanılması gerekir.

Aksi hâlde işletme hakkında kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadan suç isnadında bulunulması yeni hukuki sorunlara neden olabilir.

Motosiklet Sürücüleri de HGS Hareketlerini Kontrol Etmeli

HGS ile otopark tahsilatı yalnızca otomobilleri ilgilendirmiyor. Plaka tanıma sistemi kullanılan otoparklarda motosikletler için de giriş kaydı oluşturulabilir.

Bazı motosiklet sürücüleri bariyerin yanından geçtikleri veya otopark fişi almadıkları için herhangi bir ücret oluşmadığını düşünebilir. Ancak kamera veya plaka tanıma sistemi motosikletin plakasını kaydetmiş olabilir.

Bu nedenle motosiklet kullanıcılarının da özellikle AVM, havalimanı, otogar ve özel otopark ziyaretlerinden sonra HGS hesap hareketlerini kontrol etmesi önem taşıyor.

Sonuç: Kesintiyi Görmezden Gelmeyin, Fakat Önce Kapsamı Kontrol Edin

AVM otoparkından çıktıktan sonra HGS hesabınızdan para kesildiyse öncelikle paniğe kapılmadan işlem ayrıntılarını inceleyin.

Otoparkın hangi şehirde bulunduğunu, ücretsiz kullanım konusunda geçerli bir UKOME veya belediye kararı olup olmadığını ve içeride ne kadar kaldığınızı kontrol edin.

İstanbul’daki bir AVM veya ticaret merkezi otoparkında üç saatten az kalmanıza rağmen ücret alındıysa;

1. HGS hareketinin ekran görüntüsünü alın.
2. Otopark giriş ve çıkış saatlerini belgeleyin.
3. AVM yönetiminden yazılı olarak iade isteyin.
4. İBB veya ilgili belediye birimine şikâyet gönderin.
5. Ücret iade edilmezse e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurun.

Küçük tutarlı kesintiler önemsiz gibi görünse de otomatik tahsilatların düzenli olarak kontrol edilmesi hem yanlış işlemlerin fark edilmesini hem de tüketici haklarının zamanında kullanılmasını sağlar.

Önemli not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Otoparkların ücretsiz kullanım koşulları şehir, belediye kararı, işletme ruhsatı ve olayın özelliklerine göre değişebilir. Somut uyuşmazlıklarda ilgili belediye kararının ve güncel mevzuatın ayrıca incelenmesi gerekir.

Danıştay kararları, İstanbul UKOME düzenlemesindeki ilk üç saatlik ücretsiz kullanım hükmünün uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıkları ele alıyor; İBB de bu düzenlemeye aykırı işletmeler hakkında denetim ve yaptırım süreci yürütüldüğünü belirtiyor.  Tüketici Hakem Heyeti başvuruları e-Devlet üzerinden yapılabiliyor ve dilekçeye delil niteliğindeki belgelerin eklenmesi gerekiyor; 2026 yılı başvuru sınırı 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklardır.  Haksız fiyat bildirimleri ise e-Devlet, Alo 175, CİMER veya il ticaret müdürlükleri üzerinden iletilebilir.