Yoldaki Çukur Aracınıza Zarar Verdiyse Masrafı Kim Karşılayacak?

Şehir içinde ilerlerken fark edemediğiniz derin bir çukura girdiniz; lastik yarıldı, jant eğildi, süspansiyon zarar gördü veya motosikletinizin kontrolünü kaybederek düştünüz. Bu durumda onarım masrafını her zaman sürücünün ödemesi gerekmiyor.

Yolun bakımından sorumlu kurumun çukuru zamanında kapatmaması, sürücüleri uyarmaması veya gerekli işaretlemeyi yapmaması hâlinde ortaya çıkan zarar ilgili kamu kurumundan talep edilebilir. Ancak tazminat alınabilmesi için çukur ile araçtaki hasar arasındaki bağlantının güçlü delillerle ortaya konulması gerekir.

Çukurdan kaynaklanan zararı kim öder?

Sorumlu kurum, kazanın meydana geldiği yolun kime ait olduğuna göre değişir:

Her olayda doğrudan “belediye sorumludur” demek doğru değildir. Önce yolun bakım, işletme ve denetim yetkisinin hangi kurumda olduğunun belirlenmesi gerekir.

Örneğin şehir içinden geçen bir yol, görünüşte belediye sınırlarında olsa bile Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk ağında bulunabilir. Devlet ve il yolları, belediyelerin veya başka kurumların sorumluluğunda kalan yolların dışında tanımlanmıştır. KGM ayrıca görev alanındaki devlet ve il yollarının bakım ve onarımını yapmak veya yaptırmakla görevlidir. (T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı)

Belediyenin yasal sorumluluğu nedir?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 10. maddesi, belediyelere yapım ve bakımından sorumlu oldukları yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurma görevi verir.

Aynı düzenleme kapsamında belediyelerin:

Trafik açısından tehlike oluşturan engelleri kaldırması veya görünür biçimde işaretlemesi,

Yol çalışması yapılan yerlerde gerekli güvenlik tedbirlerini alması,

Yolun yapısı veya işaretleme yetersizliği nedeniyle meydana gelen kazalarda tedbir alması,

Gerekli trafik levhalarını ve yol işaretlemelerini yapması

gerekir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 10. maddesindeki bu görevler güncel bir Uyuşmazlık Mahkemesi kararında da açık biçimde aktarılmıştır.

Bu nedenle belediye çukuru bilmesine rağmen kapatmamışsa, çukurun çevresine uyarı levhası koymamışsa veya yol çalışmasını güvenli hâle getirmemişse sorumluluğu gündeme gelebilir.

“Hizmet kusuru” ne anlama geliyor?

Kamu kurumlarının yürüttüğü yol yapım, bakım, onarım ve trafik güvenliği hizmetlerinin geç işlemesi, kötü işlemesi veya hiç işlememesi hukukta genel olarak hizmet kusuru kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin:

Uzun süredir mevcut olan çukurun kapatılmaması,

Açık bırakılan rögarın çevresinin işaretlenmemesi,

Kazı çalışması sonrasında asfaltın eski hâline getirilmemesi,

Gece fark edilmesi mümkün olmayan yol bozukluğuna reflektör konulmaması,

Yağış sonrası çöken yolun trafiğe kapatılmaması,

Çukurla ilgili daha önce çok sayıda şikâyet bulunmasına rağmen önlem alınmaması

kurumun kusurlu kabul edilmesine yol açabilir.

Anayasa’nın 125. maddesine göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Bununla birlikte araç trafiği sırasında meydana gelen çukur kazalarında görevli mahkemenin belirlenmesinde Karayolları Trafik Kanunu’nun özel düzenlemeleri de dikkate alınır.

Çukura giren araç için dava hangi mahkemede açılır?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinde, bu kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceği belirtilmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi de araç trafiği sırasında meydana gelen ve yol kusuruna dayanan tazminat taleplerinde adli yargının görevli olduğuna ilişkin kararlar vermiştir. Mahkeme, Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki trafik kazalarından doğan sorumluluk davalarının adli yargıda çözümlenmesi gerektiğini belirtmiştir.

Bu nedenle araçla seyir hâlindeyken çukura girilmesi sonucu oluşan zarar için, olayın özelliğine göre hukuk mahkemelerinde tazminat davası gündeme gelebilir.

Ancak yayaların kaldırımda açık rögar veya çukura düşmesi gibi araç trafiğinden doğmayan olaylarda idari yargı görevli kabul edilebilir. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 2026 tarihli bir kararında, yürüyen kişinin kapaksız rögara düşmesinden doğan uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla görevli mahkeme, olayın araç trafiği sırasında mı yoksa doğrudan kamu hizmetinin yürütülmesinden mi kaynaklandığına göre değişebilir. Dava açılmadan önce somut olayın bir avukat tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Tazminat almak için olay yerinde ne yapılmalı?

Çukur kazalarında en büyük problem hasarın çukurdan kaynaklandığının kanıtlanamamasıdır. Sadece tamir faturası sunmak çoğu zaman yeterli olmaz.

1. Aracı hemen tamir ettirmeden önce fotoğraf çekin

Şunları ayrı ayrı görüntüleyin:

Çukurun yakın planı,

Çukurun yol üzerindeki konumu,

Yolun genel görünümü,

Herhangi bir uyarı levhasının bulunup bulunmadığı,

Aracın çukura göre bulunduğu konum,

Hasarlı lastik, jant, süspansiyon ve kaporta bölümleri,

Araç plakası,

Çevredeki cadde, sokak veya yön levhaları.

Fotoğraflarda olay yerinin anlaşılmasını sağlayacak binalar, yol levhaları ve iş yerleri de görünmelidir.

2. Video kaydı alın

Çukurun derinliğini, genişliğini ve yol üzerindeki görünürlüğünü gösterecek kısa bir video çekin. Mümkünse çukurun yanına metre, cetvel veya boyutu anlaşılabilecek sabit bir nesne yerleştirin.

Trafik güvenliğini tehlikeye atacak şekilde yolun ortasında ölçüm yapmayın.

3. Konum ve zamanı kaydedin

Telefonunuzun konum bilgisini açık tutun. Harita ekran görüntüsü alın ve kazanın meydana geldiği saati not edin.

Araç kamerası kaydı varsa orijinal dosyayı silmeyin veya düzenlemeyin.

4. Polisi veya jandarmayı çağırın

Özellikle yüksek tutarlı hasarlarda, yaralanmalı kazalarda veya motosiklet devrilmelerinde polis ya da jandarmaya haber verilmesi önemlidir.

Düzenlenen tutanakta kazanın “yoldaki çukur, bozuk yol, açık rögar veya yetersiz işaretleme” nedeniyle meydana geldiğinin belirtilmesini isteyin.

Sadece “sürücü direksiyon hâkimiyetini kaybetti” şeklinde düzenlenen bir kayıt, daha sonra kurumun sorumluluğunu kanıtlamayı zorlaştırabilir.

5. Tanık bilgilerini alın

Kazayı gören kişilerin:

Adı ve soyadı,

Telefon numarası,

Mümkünse adresi

alınmalıdır.

Yakındaki iş yerlerinin güvenlik kamerası kayıtları kısa sürede silinebileceği için kayıtların korunmasını hemen talep etmek gerekir.

6. Aracı ekspertiz yaptırmadan onarmayın

Hasarlı parçaları doğrudan değiştirmek yerine önce:

Yetkili servis raporu,

Özel servis hasar tespit raporu,

Sigorta eksperi raporu,

Bağımsız ekspertiz raporu

alınması yararlı olur.

Değişen lastik, jant veya süspansiyon parçalarını dava süreci netleşmeden çöpe atmayın.

Hangi zararlar talep edilebilir?

Olayın özelliğine ve kanıtlanabilmesine göre şu zararlar talep konusu olabilir:

Lastik bedeli,

Jant onarımı veya değişimi,

Rot, balans ve ön düzen masrafları,

Amortisör ve süspansiyon hasarı,

Salıncak, rot kolu veya aks hasarı,

Karter, egzoz ve alt takım hasarı,

Motosiklet kaporta ve mekanik hasarı,

Çekici ücreti,

Ekspertiz gideri,

Araç mahrumiyet zararı,

Ticari araçlarda kazanç kaybı,

Belgelenebilen diğer zorunlu masraflar,

Yaralanma varsa tedavi, iş gücü kaybı ve diğer bedensel zararlar.

Araç değer kaybı her çukur kazasında otomatik olarak doğmaz. Hasarın aracın ikinci el değerini gerçekten ve kalıcı biçimde azaltması gerekir. Sadece lastik veya onarılabilir jant hasarında değer kaybı talebinin kabul edilmesi zor olabilir.

Sürücü de kusurlu bulunabilir mi?

Evet. Yolun bozuk olması, sürücünün hiçbir durumda kusursuz kabul edileceği anlamına gelmez.

Şu durumlarda sürücüye kusur verilebilir:

Hız sınırının üzerinde seyretmek,

Yağışlı veya görüşün düşük olduğu ortamda hızını azaltmamak,

Çukur açıkça görülebilir olduğu hâlde gerekli tedbiri almamak,

Trafik işaretlerine uymamak,

Lastikleri veya süspansiyonu kullanıma elverişsiz araçla yola çıkmak,

Telefon kullanmak veya dikkatini yola vermemek,

Yol çalışması uyarılarına rağmen kontrolsüz ilerlemek.

Örneğin bilirkişi belediyeyi yüzde 70, sürücüyü yüzde 30 kusurlu bulursa, 100.000 TL olarak belirlenen zararın yalnızca 70.000 TL’lik kısmına hükmedilebilir.

Sorumlu kurum “çukur yeni oluştu” diyerek ödeme yapmayabilir mi?

Kurumlar genellikle çukurun kendilerine daha önce bildirilmediğini, yoğun yağış nedeniyle kısa süre önce oluştuğunu veya sürücünün hızlı olduğunu savunabilir.

Ancak kurumun sorumluluğu yalnızca vatandaşın önceden şikâyette bulunmuş olmasına bağlı değildir. Yol bakımından sorumlu kurumların yolları düzenli olarak kontrol etmesi ve trafik güvenliği açısından tehlikeleri gidermesi beklenir.

Bununla birlikte çukurun kazadan birkaç dakika önce ani bir çökmeyle oluştuğu ve kurumun haberdar olmasının makul olarak mümkün olmadığı kanıtlanırsa sorumluluk değerlendirmesi değişebilir.

Bu nedenle daha önce yapılan belediye şikâyetleri, sosyal medya paylaşımları, bölgedeki esnafın beyanları ve aynı yerde yaşanan önceki kazalar önemli delillerdir.

Belediyeye veya Karayollarına nasıl başvurulur?

Zarar gören kişi öncelikle sorumlu olduğunu düşündüğü kuruma yazılı tazminat başvurusu yapabilir.

Başvuruda şu bilgiler bulunmalıdır:

Kazanın tarihi ve saati,

Açık adresi ve koordinatı,

Olayın nasıl meydana geldiği,

Hasar gören aracın plakası,

Talep edilen toplam tutar,

Banka hesap bilgileri,

Fotoğraf ve videolar,

Polis veya jandarma tutanağı,

Servis ve ekspertiz raporu,

Fatura ve ödeme belgeleri,

Ruhsat ve kimlik fotokopisi.

Başvuru belediyenin evrak kayıt birimine, KGM’nin ilgili bölge müdürlüğüne veya kazaya neden olan çalışmayı yapan altyapı kuruluşuna yapılabilir. Dilekçenin evrak kayıt numarası mutlaka alınmalıdır.

CİMER üzerinden bildirim yapmak çukurun ve şikâyetin kayıt altına alınmasını sağlayabilir; ancak yalnızca CİMER başvurusu yapmak her durumda tazminat davası için gerekli hukuki işlemlerin yerine geçtiği anlamına gelmez.

Kasko çukur hasarını karşılar mı?

Kasko sigortası genel şartlarında, aracın sürücünün iradesi dışında ani ve harici bir etkiyle sabit bir cisme çarpması, düşmesi veya benzeri kazalar teminat kapsamındaki temel riskler arasında sayılmaktadır. Bu nedenle çukura girme sonucu oluşan hasar, poliçenin türüne ve özel şartlarına bağlı olarak kaskodan karşılanabilir. (SEDDK)

Ancak dar kasko poliçelerinde bazı teminatlar kapsam dışında bırakılmış olabilir. Muafiyet, lastik-jant özel şartı ve hasarsızlık indirimi uygulaması da poliçeye göre değişebilir.

Kasko şirketi ödeme yaptıktan sonra, ödediği tutar oranında yolun bakımından sorumlu kuruma rücu edebilir.

Trafik sigortası ödeme yapar mı?

Zorunlu trafik sigortası esas olarak sigortalı aracın üçüncü kişilere verdiği zararları karşılayan bir sorumluluk sigortasıdır. Sürücünün kendi aracının çukura girmesi sonucu oluşan hasarı normal koşullarda kendi trafik sigortasından karşılanmaz.

Bu hasar için kasko poliçesi veya doğrudan sorumlu kuruma yöneltilecek tazminat talebi gündeme gelir.

Örnek olaylar

Örnek 1: Belediye yolundaki çukur nedeniyle jant eğildi

Sürücü gece saatlerinde aydınlatması yetersiz bir caddede derin çukura girmiştir. Olay yerinde herhangi bir uyarı levhası bulunmamaktadır.

Sürücü:

Çukuru ve aracın konumunu fotoğraflarsa,

Polis tutanağı düzenletirse,

Jant hasarının çukurla uyumlu olduğunu ekspertiz raporuyla gösterirse,

Yolun belediyenin sorumluluğunda olduğunu kanıtlarsa

onarım bedelini belediyeden talep edebilir.

Örnek 2: Motosiklet sürücüsü çukur nedeniyle düştü

Motosiklet sürücüsü asfalt üzerindeki geniş ve derin çukura girdikten sonra kontrolünü kaybederek düşmüştür. Motosiklette grenaj, gidon, egzoz ve jant hasarı; sürücüde ise yaralanma oluşmuştur.

Bu durumda:

Motosiklet hasarı,

Kask ve koruyucu ekipman zararı,

Tedavi giderleri,

İş göremezlik zararı,

Çekici ve ulaşım giderleri,

Şartları varsa manevi tazminat

gündeme gelebilir.

Fakat sürücünün hız sınırını aştığı tespit edilirse tazminattan kusuru oranında indirim yapılabilir.

Örnek 3: Kazı çalışması sonrası yol kapatılmadı

Su idaresi veya doğalgaz şirketi tarafından yapılan çalışma sonrasında yol gerektiği gibi kapatılmamıştır. Çukurun çevresinde reflektör, bariyer veya uyarı levhası bulunmamaktadır.

Bu durumda sorumluluk yalnızca belediyeye değil; kazıyı yapan altyapı kuruluşuna, yüklenici firmaya veya denetim görevini yerine getirmeyen kuruma da yöneltilebilir.

Kurumlar arasındaki görev paylaşımı bilirkişi incelemesi ve ilgili yazışmalarla belirlenir.

Örnek 4: Çukur görülebilir durumdaydı ancak sürücü çok hızlıydı

Gündüz meydana gelen kazada çukur uzaktan görülebilir durumdadır. Yol üzerinde hız sınırı 30 km/s olmasına rağmen araç 70 km/s hızla ilerlemektedir.

Yol bakımından sorumlu kurum yine kusurlu bulunabilir; fakat sürücünün aşırı hızı nedeniyle tazminatta ciddi oranda indirim yapılabilir.

Örnek 5: Çukurdan kaçarken başka araca çarpıldı

Sürücü çukurdan kaçmak için aniden şerit değiştirmiş ve yan şeritteki araca çarpmıştır.

Bu olayda:

Sürücünün manevra hatası,

Yolun tehlikeli durumu,

Çukurun görünürlüğü,

Hız,

Takip ve şerit kurallarına uyulup uyulmadığı

birlikte değerlendirilir. Çukurun varlığı sürücünün yaptığı her manevrayı otomatik olarak haklı hâle getirmez.

Delil yoksa tazminat alınabilir mi?

Delil bulunmaması tazminat alınmasını tamamen imkânsız hâle getirmez; ancak önemli ölçüde zorlaştırır.

Sadece “jantım çukur yüzünden eğildi” şeklindeki beyan karşısında kurum, hasarın daha önce oluşmuş olabileceğini savunabilir. Bu nedenle olay yerinden ayrılmadan önce görüntü, konum, tutanak ve tanık delili toplanmalıdır.

Hasar birkaç gün sonra fark edilmişse servis raporunda hasarın darbe karakteri, darbenin yönü ve oluşum şekli ayrıntılı biçimde açıklanmalıdır.

Çukur kazası sonrasında yapılacaklar

Aracı güvenli bir yere alın.

Yaralanma varsa 112’yi arayın.

Çukurun ve yolun genel fotoğraflarını çekin.

Hasarlı parçaları ayrıntılı görüntüleyin.

Konum ve saat bilgisini kaydedin.

Polis veya jandarmaya haber verin.

Tanık ve kamera kaydı araştırın.

Kasko şirketinize süresi içinde ihbarda bulunun.

Ekspertiz yapılmadan aracı mümkünse onarmayın.

Yolun hangi kurumun sorumluluğunda olduğunu öğrenin.

Kuruma belgeli tazminat başvurusu yapın.

Başvuru reddedilirse görevli mahkeme ve süreler konusunda hukuki destek alın.

Sonuç: Çukurun faturası her zaman sürücüye ait değildir

Yoldaki çukur nedeniyle meydana gelen lastik, jant, süspansiyon veya motosiklet hasarının sorumlusu; yolun bakımını yapmakla görevli belediye, Karayolları Genel Müdürlüğü, altyapı kuruluşu ya da özel işletmeci olabilir.

Fakat kurumdan ödeme alınabilmesi için üç temel unsurun ortaya konulması gerekir:

Yolda tehlikeli bir bozukluk bulunması, sorumlu kurumun gerekli bakım veya uyarı görevini yerine getirmemesi ve araçtaki zararın doğrudan bu bozukluktan kaynaklanması.

En kritik konu ise delildir. Olay yerinden ayrılmadan çekilen fotoğraflar, resmi tutanak, kamera kaydı, tanık beyanı ve ekspertiz raporu bulunmadığında haklı bir talep dahi ispat sorunu nedeniyle reddedilebilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Görevli mahkeme, başvuru yöntemi, zamanaşımı ve talep edilebilecek zararlar olayın ayrıntılarına göre değişebileceğinden dava öncesinde hukuki görüş alınması yararlı olacaktır.