Motosikletle Hayatta Kalma Rehberi: Afet Anında İlk 72 Saat İçin Nasıl Hazırlanmalı?

Deprem, sel veya uzun süreli elektrik kesintisi… Büyükşehirlerde günlük hayatın durduğu anlarda motosikletin hareket kabiliyeti önemli bir avantaj sağlayabilir. Ancak dar sokaklardan geçebilmek, her yolun güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Hayatta kalmanın temelinde doğru hazırlık, güvenli bir varış noktası ve gerektiğinde motosikleti bırakabilmek bulunuyor.

İstanbul gibi yoğun nüfuslu şehirlerde afet sonrası ilk düşünce, motosiklete atlayıp şehirden uzaklaşmak olabilir. Fakat hasarlı yollar, kontrolsüz kavşaklar, dökülen camlar ve yardım araçlarının ulaşım ihtiyacı bu kararı tehlikeli hâle getirebilir.

Motosiklet kullanıcıları için afet hazırlığı, “trafikten nasıl kaçarım?” sorusundan önce başlıyor: Nereye gitmeliyim, yol güvenli mi ve gerçekten hareket etmem gerekiyor mu?

1. İlk karar: Motosiklete binmek gerekiyor mu?

Afet sonrasında her durumda yola çıkmak doğru yaklaşım değil. Güvenli bir alandaysanız ve tahliye talimatı bulunmuyorsa, gereksiz hareketlilik hem sizi riske sokabilir hem de müdahale çalışmalarını zorlaştırabilir.

AFAD, deprem sonrasında acil yardım araçlarının ulaşabilmesi için ilk altı saatte araç kullanılmaması ve trafiğe çıkılmaması çağrısında bulunuyor. Motosikletin küçük olması, bu ihtiyacı ortadan kaldırmıyor. Tahliye talimatı veya bulunduğunuz yerde doğrudan tehlike varsa, yetkililerin yönlendirmesi esas alınmalı.

Öncelik şehirden çıkmak değil, bulunduğunuz tehlikeden güvenli biçimde uzaklaşmak olmalı.

2. Sarsıntı sırasında sürüyorsanız kontrollü durun

Motosiklet üzerinde dengenin bozulması, zeminin hareketinden veya çevredeki araçların beklenmedik manevralarından kaynaklanabilir. Ani hızlanma ve sert yön değişiklikleri yerine, çevrenizi kontrol ederek güvenli biçimde yavaşlayın.

Mümkünse bina cephelerinden, enerji hatlarından, ağaçlardan, köprü ve viyadüklerden uzak, açık bir yerde durun. AFAD’ın araç kullanıcıları için uyarıları da bu yapılardan uzaklaşmayı ve güvenli açık alanlara yönelmeyi içeriyor. afad.gov.tr

Durduktan sonra motosikleti kurtarmak için düşebilecek parçaların bulunduğu alanda beklemeyin. Güvenli alana geçmek daha önceliklidir.

3. Tek kaçış rotası yerine alternatif plan hazırlayın

Her gün kullandığınız yol, afet sonrasında kullanılamayabilir. Köprüler, tüneller ve alt geçitler kontrol amacıyla kapatılabilir; dar sokaklar ise enkaz veya park edilmiş araçlarla tıkanabilir.

Afet öncesinde şu noktaları belirleyin:

• Evinize ve işinize yakın resmî toplanma alanları.
• Ailenizle buluşacağınız birincil ve alternatif nokta.
• Bu noktalara ulaşan farklı güzergâhlar.
• Motosikletsiz devam edebileceğiniz yaya seçenekleri.
• Telefon bağlantısı kesildiğinde kullanılabilecek çevrimdışı harita.

Ara sokakları otomatik olarak daha güvenli kabul etmeyin. Dar geçitler ve bina dipleri, özellikle deprem sonrasında düşen parçalar nedeniyle riskli olabilir. Demiryolu hatları ve yetkilendirilmemiş servis yolları da tahliye kestirmesi olarak kullanılmamalı.

4. Sel suyuna motosikletle girmeyin

Adventure veya enduro kullanmak, sel suyunu güvenli hâle getirmez. Suyun altında çukur, açık rögar, kopmuş yol veya sürüklenen cisimler bulunabilir. Akıntı, motosikletin dengesini kaybettirebilir.

CDC, su basmış yollardan araçla veya yürüyerek geçilmemesini öneriyor. Yolun devamını göremediğiniz suya girmeyin; güvenli bir alternatif bulun ve kapatılan yolları aşmaya çalışmayın. 

Motorun su geçiş kapasitesiyle afet koşullarındaki sel güvenliği birbirinden farklı konulardır.

5. Koruyucu ekipmandan vazgeçmeyin

Kısa mesafeli bir tahliye düşüncesi, kaskı veya eldiveni geride bırakmak için gerekçe olmamalı. Afet sonrasında yol yüzeyindeki cam, metal ve molozlar sürüşü daha da zorlaştırabilir.

Kask, eldiven, korumalı mont ve bileği destekleyen botlar erişilebilir yerde tutulmalı. Yağmurluk ve mevsime uygun ek katman da hazırlığın parçası olmalı.

Motosiklet üzerinde görünürlük önemini korur. Reflektif detayları kapatmak veya karanlıkta fark edilmeyi zorlaştırmak, trafik içindeki riski artırabilir.

6. İlk 72 saat çantasını motosiklete göre düzenleyin

AFAD, afet sonrası ilk 72 saatte temel ihtiyaçları karşılayabilecek bir acil durum çantası hazırlanmasını öneriyor. Motosiklet kullanıcısının çantası ise gerektiğinde araçtan ayrılıp taşınabilecek şekilde düzenlenmeli. 

Bu çanta, evdeki daha kapsamlı afet stokunun tamamının motosiklete yüklenmesi anlamına gelmez. Aşırı yük, dengeyi ve frenlemeyi olumsuz etkileyebilir. Motosikletin, çantaların ve bağlantı ekipmanlarının taşıma sınırlarına uyun.

7. Su planını son dakikaya bırakmayın

Su kesintisi yaşandığında kaynağı belirsiz çeşmelere veya “gizli su rezervlerine” güvenmek yerine, önceden güvenli su depolamak daha sağlam bir hazırlıktır.

CDC, içme ve temel kullanım ihtiyaçları için kişi başına günlük yaklaşık 3,8 litre suyun en az üç gün yetecek şekilde saklanmasını öneriyor. Bu, tek kişi için yaklaşık 11,4 litre ve yalnızca su olarak 11 kilogramdan fazla yük anlamına geliyor. Dolayısıyla ev stoku ile motosiklette taşınacak su ayrı planlanmalı. 

Kombi kalorifer devresindeki su içme suyu değildir. Kullanım suyu deposu ile ısıtma sistemi deposu birbirine karıştırılmamalı; rezervuar veya tesisat suyu da koşulları değerlendirilmeden güvenli kabul edilmemeli. 

8. Yakıt ve bakım, afet öncesi hazırlığın parçası

Hazırlığın mekanik tarafı karmaşık olmak zorunda değil:

• Depoyu sürekli son seviyeye kadar tüketme alışkanlığından kaçının.
• Lastik basıncını ve lastiklerin durumunu kontrol edin.
• Fren, aydınlatma ve akü bakımını aksatmayın.
• Motosikletinize uygun temel aletleri bulundurun.
• Yedek anahtarı erişilebilir, güvenli bir yerde saklayın.

Benzini uygunsuz şişelerde, yaşam alanlarında veya motosiklet üzerinde gelişigüzel taşımak ek tehlike oluşturur. Hazırlık yaparken yeni bir yangın riski yaratmayın.

9. Haberleşme planınız internet bağlantısına bağlı kalmasın

Ailenizle önceden bir buluşma noktası ve ulaşılamadığında izlenecek plan belirleyin. Önemli telefon numaralarını kâğıda yazın; konumunuzu yalnızca mesajlaşma uygulamalarına bırakmayın.

Sürüş sırasında telefona bakmayın. Harita veya mesaj kontrolü için güvenli bir yerde durun. Hareket etmeniz gerekiyorsa, mümkün olduğunda güzergâhınızı ve hedefinizi yakınlarınıza bildirin.

Afet bölgesinde içerik çekmek için durmak, yardım yollarını kapatmak veya kalabalığa girmek de kaçınılması gereken davranışlar arasında olmalı.

10. Motosikleti bırakmanız gereken anı bilin

Geçiş ancak kaldırıma çıkarak, kapatılmış bir yola girerek, suya dalarak veya dengesiz enkazın arasından ilerleyerek mümkün görünüyorsa, motosiklet artık avantaj sağlamıyor olabilir.

Aracı geçişleri ve acil müdahaleyi engellemeyecek güvenli bir yerde bırakıp, yetkililerin yönlendirdiği yaya güzergâhından devam etmek gerekebilir. Eşya veya motosiklet için tehlikeli bölgeye geri dönmeyin.

Ormana yönelmek de tek başına tahliye planı sayılmaz. Güvenli varış noktası, barınma, su ve ulaşım koşulları bilinmeden yapılan bir yolculuk, mevcut soruna yeni riskler ekleyebilir.

Motosikletle hayatta kalma hazırlığının en önemli parçası hız değil, karar verebilmektir: Ne zaman hareket edeceğini, nerede duracağını ve gerektiğinde motosikletsiz nasıl devam edeceğini bilmek.