İkinci el motosiklet alırken en büyük hata, motosikletin temiz görünmesine veya satıcının “hiçbir masrafı yok” demesine güvenerek karar vermek. İyi yıkanmış, zinciri yağlanmış ve grenajları parlatılmış bir motosikletin altında kazalı şasi, bitmiş motor, yaklaşan ağır bakım veya hukuki sorunlar bulunabilir.
Üstelik bugün motosiklet fiyatları düşünüldüğünde yanlış seçim yalnızca birkaç bin liralık masraf anlamına gelmiyor. Motor, ABS ünitesi, elektronik süspansiyon, şasi veya büyük bir kaza geçmişi söz konusu olduğunda maliyet çok ciddi rakamlara çıkabiliyor.
Bu nedenle ikinci el motosiklet almaya giderken satıcının anlattıklarından çok motosikletin size anlattıklarına bakmak gerekiyor.
Motosikleti mümkünse soğukken görün
Satıcıya gitmeden önce özellikle şu ricada bulunun:
“Motosikleti ben gelmeden çalıştırmayın.”
Çünkü motor sıcakken bazı problemler daha zor fark edilir.
Soğuk motorun ilk çalışması; akü, marş sistemi, yakıt sistemi, rölanti ve motorun mekanik durumu hakkında önemli ipuçları verir.
Elinizi doğrudan sıcak egzoza koymak yerine motor ve egzoz çevresinin önceden çalıştırılmış olup olmadığını güvenli şekilde kontrol edin.
Satıcı siz gelmeden motosikleti ısıtmışsa bunun nedenini sorun.
İlk çalıştırmada çıkan sesleri dinleyin
Motor çalıştığında hemen gaz vermeyin.
Birkaç dakika rölantide dinleyin.
Metal vuruntu, sürekli zincir şakırtısı, olağandışı tıkırtı, düzensiz rölanti veya stop etme eğilimi varsa nedenini araştırın.
Her mekanik ses arıza anlamına gelmez. Bazı motorların karakteristik çalışma sesi vardır. Bu yüzden mümkünse aynı modelin sağlıklı bir örneğini daha önce dinlemek büyük avantaj sağlar.
Egzoz dumanına dikkat
Soğuk havada ilk çalıştırmada çıkan su buharı normal olabilir. Ancak motor ısındıktan sonra devam eden belirgin duman araştırılmalıdır.
Mavi duman yağ yakma ihtimalini, yoğun ve kalıcı beyaz duman bazı sıvı soğutmalı motorlarda soğutma sıvısının yanma odasına girmesi gibi problemleri düşündürebilir.
Siyah duman ise yakıt-hava karışımı veya enjeksiyon tarafında problem olduğunun işareti olabilir.
Tek başına duman rengiyle motor teşhisi koymayın; fakat kesinlikle görmezden de gelmeyin.
Motorun etrafındaki yağ kaçaklarını kontrol edin
Motor bloğunu dikkatlice inceleyin.
Silindir kapağı, karter, yağ filtresi çevresi, tahliye tapası ve kapak birleşim yerlerinde yağlanma olup olmadığına bakın.
Motorun alışılmadık derecede yeni yıkanmış olması da dikkatinizi çekmeli.
Bu mutlaka problem olduğu anlamına gelmez ancak motosikletin neden satıştan hemen önce motor temizliği gördüğünü sormakta fayda var.
Şasi, motor numarası ve ruhsat birbirini tutuyor mu?
Bu kontrol mekanik kontrollerden bile önce yapılmalı.
Motosiklet üzerindeki şasi numarasını (VIN) ruhsattaki bilgilerle karşılaştırın.
Numara çevresinde kazıma, kaynak, boya farklılığı veya müdahale izleri görürseniz işlemi durdurup durumu açıklığa kavuşturun.
Motor numarası ve tescil kayıtları açısından da mevzuata uygunluğu kontrol edilmeli.
Hasar kaydını sorgulayın ama yalnızca ona güvenmeyin
“Tramer temiz” olması motosikletin hiç kaza yapmadığını kanıtlamaz.
Kaza sigortaya bildirilmeden özel serviste veya sahibinin kendi imkânlarıyla onarılmış olabilir.
Bu nedenle kayıt sorgusu fiziksel ekspertizin yerine geçmez.
Hasar geçmişi, kilometre geçmişi, muayene kayıtları ve mümkün olan diğer resmi kayıtlar birlikte değerlendirilmelidir.
Şasi motosikletin en kritik noktalarından biri
Grenaj değişir. Ayna değişir. Egzoz değişir.
Ama şasi problemi çok daha ciddi bir konudur.
Motosiklete önden ve arkadan bakın. Tekerleklerin hizasını, gidonun konumunu ve arka salıncağı gözlemleyin.
Şasi ve bağlantı noktalarında kaynak, düzeltme, çatlak veya alışılmadık boya izi arayın.
Özellikle yüksek hızlı kazalarda motosiklet dışarıdan çok iyi toplanmış olsa bile geometrisi bozulmuş olabilir.
Şüphe varsa ölçüm yapabilen profesyonel bir ekspertiz veya servis şart.
Gidon düzken motosiklet düz gidiyor mu?
Test sürüşü yapılabiliyorsa motosikletin davranışına dikkat edin.
Gidon düzken motosiklet sürekli bir tarafa yöneliyorsa bunun lastikten süspansiyona veya şasi geometrisine kadar farklı nedenleri olabilir.
“Rot ayarı yapılır geçer” diyerek kabul etmeyin.
Önce sebebi bulun.
Gidon stoperlerini kontrol edin
İkinci el motosikletlerde oldukça faydalı ama sık unutulan noktalardan biri gidon stoperleri.
Gidonun şasi üzerindeki hareketini sınırlayan bölgelerde ciddi darbe, ezilme veya kaynak izi varsa motosiklet geçmişte sert bir darbe almış olabilir.
Bu tek başına “ağır kazalı” demek değildir ancak daha ayrıntılı inceleme için önemli bir uyarıdır.
Maşa borularına yakından bakın
Ön maşaların iki tarafı da kuru olmalı.
Keçelerin çevresinde yağ varsa maşa keçeleri kaçırıyor olabilir.
Daha önemlisi borularda eğrilik, çizik veya yüzey hasarı bulunmaması.
Ön tarafın ciddi darbe aldığı motosikletlerde maşa problemi yalnızca keçeyle sınırlı kalmayabilir.
Amortisörü unutmayın
Arka amortisörü de kontrol edin.
Yağ sızıntısı, aşırı yumuşaklık, garip ses veya motosikletin bastırıldıktan sonra kontrolsüz biçimde birkaç kez sekmesi amortisörün bakım ihtiyacını gösterebilir.
Elektronik süspansiyonlu pahalı motosikletlerde bu kontrol çok daha önemli.
Jantlarda eğrilik ve kaynak izi arayın
Jantın sadece boyasına bakmayın.
Çatlak, düzeltme, kaynak veya ciddi darbe izi olup olmadığını kontrol edin.
Mümkünse tekerleği kaldırıp çevirerek yalpalama olup olmadığına bakın.
Özellikle büyük çukura girmiş veya kaza yapmış motosikletlerde jant problemi sık görülür.
Lastiğin dişi var diye iyi sanmayın
Lastikte yeterli diş bulunması tek başına yeterli değildir.
Üretim tarihine, yanaklardaki çatlaklara, düzensiz aşınmaya ve sertleşmeye bakın.
Ortası düzleşmiş bir arka lastik uzun süre yoğun düz yol kullanımını gösterebilir.
Tek taraflı anormal aşınma ise basınç, süspansiyon, hizalama veya başka problemlere işaret edebilir.
İki lastiğin yakın zamanda değişmesi gerekiyorsa bunu satın alma maliyetine ekleyin.
Zincir ve dişli size kullanım hakkında çok şey söyler
Zinciri kontrol edin.
Aşırı gevşek, paslı, kuru veya bazı noktaları sıkı bazı noktaları gevşek bir zincir değişim zamanının yaklaştığını gösterebilir.
Arka dişlinin dişleri belirgin şekilde sivrilmiş veya bir tarafa doğru yatmışsa zincir-dişli setini birlikte değiştirmek gerekebilir.
Bu aynı zamanda önceki sahibin motosiklet bakımına yaklaşımı konusunda ipucu verir.
Fren disklerini parmağınızla değil gözünüzle de inceleyin
Disklerde derin kanallar, belirgin aşınma, renk değişimi veya eğrilik belirtisi arayın.
Balata kalınlığını kontrol edin.
Test sürüşünde frenleme sırasında gidonda veya pedalda düzenli titreşim oluşması disk veya başka bir fren problemi ihtimalini düşündürebilir.
ABS'li motosikletlerde kontağı açtığınızda ABS ışığının yanması ve hareket ettikten sonra sistemin normal prosedürüne uygun biçimde sönmesi gerekir. Modelin çalışma mantığını önceden öğrenin.
ABS ışığı hiç yanmıyorsa da şüphelenin
İnsanlar genellikle sürekli yanan arıza ışığına dikkat eder.
Oysa kontak açıldığında hiç yanmaması gereken yerde hiç yanmayan bir uyarı lambası da araştırılmalıdır.
ABS, motor arıza, çekiş kontrolü ve diğer ikaz lambalarının kontak açılışındaki self-test davranışını kontrol edin.
Bir arızayı gizlemek amacıyla gösterge veya elektrik tesisatına müdahale edilmiş olma ihtimalini göz ardı etmeyin.
Elektronik donanımların tamamını deneyin
Yeni motosikletlerde masraf yalnızca motordan çıkmıyor.
Farlar, stop lambası, sinyaller, korna, ekran, sürüş modları, quickshifter, cruise control, çekiş kontrolü, ısıtmalı elcikler, elektronik süspansiyon ve varsa anahtarsız çalıştırma sistemini deneyin.
“Çalışıyordu ama bugün çalışmadı” cümlesini satın aldıktan sonra çözmeniz gereken bir probleme dönüştürmeyin.
Kilometre gerçekten doğru mu?
Düşük kilometre her zaman iyi motosiklet anlamına gelmez.
Örneğin çok düşük kilometre gösteren bir motosiklette;
aşınmış elcikler, parlamış kumandalar, yıpranmış ayaklıklar, aşırı aşınmış sele ve ciddi disk aşınması görüyorsanız kilometreyi daha ayrıntılı araştırın.
Muayene kayıtları, servis faturaları ve bakım kayıtları kilometre geçmişini anlamakta çok değerlidir.
Servis kayıtlarını isteyin
“Bakımları hep yapıldı” yeterli değil.
Mümkünse faturaları ve servis kayıtlarını görün.
Yağ değişimi dışında modelin kilometre veya yaşına bağlı büyük bakımlarını da araştırın.
Örneğin motosikletin kilometresi supap kontrolü, buji, hava filtresi, fren hidroliği, soğutma sıvısı veya süspansiyon bakımı gibi pahalı işlemlerin hemen öncesindeyse satın alma fiyatına yaklaşan bakım masrafını da eklemek gerekir.
Modifiyeli motosiklette iki kere düşünün
Egzoz, ECU yazılımı, hava filtresi, kısa plakalık, farklı sinyaller veya süspansiyon değişiklikleri otomatik olarak kötü değildir.
Ancak yapılan işlemin kim tarafından ve nasıl yapıldığını öğrenin.
Özellikle elektrik tesisatına gelişi güzel eklenmiş LED, alarm, telefon şarjı ve aksesuar kabloları ileride ciddi elektrik sorunları yaratabilir.
ECU yazılımlı motosikletlerde kullanılan yazılımı ve mümkünse dyno/servis kayıtlarını sorun.
Orijinal parçaların satıcıda olup olmadığını da öğrenin.
Grenaj vidalarına bakın
Küçük ayrıntılar motosikletin geçmişini ele verebilir.
Grenaj vidalarının bazıları farklıysa, vida başları aşırı yıpranmışsa, plastik tırnaklar kırılmışsa veya parçalar arasında renk tonu farklılığı varsa motosiklet geçmişte sökülmüş olabilir.
Sökülmüş olması mutlaka kaza anlamına gelmez; bakım için de sökülmüş olabilir.
Ama neden söküldüğünü sorun.
Depo ve grenaj altında gizlenenleri kontrol edin
Mümkünse kolay erişilebilen bölgelerde grenajların iç tarafına bakın.
Dışarıdan kusursuz görünen plastiklerin iç yüzeyinde kaynak veya yapıştırıcı tamiri bulunabilir.
Depoda boya farklılığı, macun izi veya çıkartmaların altında gizlenmiş hasarlar olabilir.
Civatalardaki anahtar izleri ipucu verir
Motor bağlantı civataları, maşa bağlantıları, arka salıncak ve önemli şasi bağlantılarında yoğun sökme izleri görüyorsanız nedenini sorun.
Motor daha önce açılmış mı?
Şasi sökülmüş mü?
Motor değişmiş mi?
Büyük bakım mı yapılmış?
Bunların hepsinin makul açıklaması olabilir. Problem, satıcının açıklamasıyla motosiklet üzerindeki izlerin uyuşmamasıdır.
Test sürüşünü atlamayın
Mümkünse ve hukuken/sigorta açısından uygunsa motosikleti deneyin.
Debriyajın kavrama noktasına, vites geçişlerine, motorun farklı devirlerdeki tepkisine, gidon hareketlerine, frenlere ve süspansiyona dikkat edin.
Motor yük altındayken debriyaj kaçırıyor mu?
Vites kendi kendine boşa düşüyor mu?
Gaz açıldığında tekleme oluyor mu?
Hararet yükseliyor mu?
Fan devreye giriyor mu?
Bunların bir kısmı park halinde anlaşılamaz.
Satıcı test sürüşüne izin vermiyorsa ekspertiz yaptırın
Satıcının tanımadığı bir kişiye motosikletini kullandırmak istememesi tek başına şüpheli değildir.
Ancak bu durumda motosikleti yetkili veya model konusunda uzman bağımsız bir servise götürmeyi teklif edin.
Hem test sürüşüne hem servise götürülmesine hem de detaylı incelemeye kesinlikle karşı çıkılıyorsa, satın alma kararınızı yeniden düşünmek mantıklı olur.
Motor kompresyonu gerekirse ölçülebilir
Özellikle yüksek kilometreli, yağ eksilten, zor çalışan veya motorundan şüphelenilen pahalı motosikletlerde kompresyon ve gerektiğinde leak-down testi önemli bilgi sağlayabilir.
Fakat ölçüm değerleri motor tipine ve üretici prosedürüne göre yorumlanmalıdır.
İnternetten bulunan tek bir “normal kompresyon değeri” bütün motosikletler için geçerli değildir.
Motosikletin altına bakmayı unutmayın
İnsanların büyük kısmı motosikleti ayakta inceler.
Bir de aşağı eğilip motorun altına bakın.
Karter darbesi, egzoz ezilmesi, alt koruma hasarı, yağ kaçağı ve kaynak izleri özellikle adventure ve enduro motosikletlerde kullanım geçmişini anlatabilir.
Anahtarların tamamını isteyin
Motosikletin kaç anahtarla teslim edildiğini öğrenin.
Özellikle immobilizer veya keyless sistemli bazı modellerde kayıp anahtarın yeniden oluşturulması beklenenden pahalı olabilir.
Varsa yedek anahtar, master anahtar, kod kartı ve kullanıcı kitapçığını isteyin.
Aksesuarları motosikletin değerine bire bir eklemeyin
Satıcı;
“Egzoza 40 bin verdim, çantalar 30 bin, koruma demiri 15 bin…”
diyebilir.
Ancak aksesuarların sıfır alış fiyatı motosikletin ikinci el değerine bire bir eklenmez.
Hatta kötü uygulanmış bazı modifikasyonlar motosikletin değerini artırmak yerine düşürebilir.
“Kapora gönder, çok isteyen var” baskısına dikkat
İkinci el piyasasının klasiklerinden biri:
“Akşama başkası geliyor.”
“Şimdi kapora göndermezsen satarım.”
Gerçekten başka alıcı olabilir. Ancak bu sizi kontrol yapmadan para göndermeye zorlamamalı.
Motosikleti, satıcıyı ve belgeleri doğrulamadan yüksek miktarda kapora göndermek ciddi risk oluşturur.
Ruhsat sahibini mutlaka kontrol edin
Motosikleti satan kişinin ruhsat sahibi olup olmadığını öğrenin.
“Arkadaşımın motosikleti”, “abimin üzerine”, “patronun motoru” gibi durumlarda satış yetkisinin hukuken doğru şekilde bulunduğundan emin olun.
Noterde resmi satış gerçekleşmeden yalnızca para göndererek veya sözlü anlaşmayla motosikleti teslim almak ciddi risk taşır.
Borç, haciz ve satışa engel durumları kontrol edin
Noter satışı öncesinde aracın satışına engel hukuki durumların kontrol edilmesi gerekir.
Ancak siz de işlemi son dakikaya bırakmayın.
Satıcıya motosiklet üzerinde haciz, rehin veya başka bir kısıtlama bulunup bulunmadığını önceden sorun.
Para transferinin zamanlamasını noter işlemiyle uyumlu yürütün.
Ekspertize verilen para boşa gitmiş sayılmaz
500-1000 kilometre sonra motor açtırmak zorunda kalmaktansa satın almadan önce motosikleti uzman bir servise göstermek çok daha ucuzdur.
Özellikle yüksek fiyatlı motosikletlerde birkaç bin liralık kapsamlı kontrol, yüz binlerce liralık yanlış kararın önüne geçebilir.
Satıcı:
“Ustaya gerek yok, motor saat gibi.”
diyebilir.
Saat gibi çalışıp çalışmadığını mümkünse sizin seçtiğiniz usta söylesin.
En önemli kural: Motosiklete âşık olmayın
İkinci el alışverişindeki en pahalı hata budur.
Uzun zamandır aradığınız renk olabilir. Kilometresi düşük olabilir. Fiyatı cazip olabilir.
Ama inceleme sırasında sorunlar ortaya çıkıyorsa kendinizi motosikleti almaya ikna etmeye çalışmayın.
İkinci elde çoğu zaman başka bir motosiklet bulunur.
Kötü alınmış bir motosiklet ise aylarca sizinle kalabilir.
Satın almadan önce son kontrol
Notere gitmeden önce kafanızda şu soruların tamamının cevabı olmalı:
Şasi düzgün mü? Motor sağlıklı mı? Kilometre mantıklı mı? Bakımları yapılmış mı? Yaklaşan büyük bakım var mı? Lastik-zincir-fren masrafı ne kadar? Elektronik sistemler çalışıyor mu? Kaza geçmişi ile satıcının anlattıkları uyuşuyor mu? Evraklar doğru mu?
Bunlardan birkaçında ciddi soru işareti varsa fiyatın ne kadar cazip olduğunun önemi azalır.
Ucuz motosiklet bazen en pahalı motosiklettir
İkinci el motosiklette gerçek fiyat etikette yazan rakam değildir.
Örneğin motosikleti piyasanın 30 bin TL altında aldınız ama hemen ardından lastik, zincir-dişli, fren, süspansiyon ve büyük bakım gerekiyorsa aslında ucuza almamış olabilirsiniz.
Bu yüzden iki motosikleti karşılaştırırken yalnızca satış fiyatına değil, “satın aldıktan sonraki ilk 6 ayda bana toplam kaça mal olacak?” sorusuna bakın.
Kazıklanmamanın en iyi yolu da pazarlık yeteneğinden önce acele etmemek, kayıtları kontrol etmek, motosikleti soğukken görmek ve bağımsız bir uzmana inceletmek.
0 Yorum
Yorum Yaz
Facebook'tan gelen ziyaretçiler üyelik açmadan yorum yapabilir.