🔍 🔔
Motosiklet

Otonom Sürüşte Trafik Cezası Kime Yazılacak?

Otonom Sürüşte Trafik Cezası Kime Yazılacak?

Otonom Sürüşte Trafik Cezası Kime Yazılacak? Yolcu mu, Araç Sahibi mi, Üretici mi?

Otonom sürüş teknolojileri yaygınlaştıkça en çok tartışılan konulardan biri şu: Direksiyonu yazılım kontrol ediyorsa trafik cezasını kim ödeyecek?

Örneğin sürücüsüz bir taksi kırmızı ışıkta geçerse, hız sınırını aşarsa veya alkollü bir yolcuyu taşıyorsa ceza kime kesilecek? Arka koltukta oturan yolcu “sürücü” kabul edilebilir mi? Araç sahibine, filoyu işleten şirkete veya yazılım üreticisine sorumluluk yüklenebilir mi?

Sosyal medyada konuya ilişkin çok sayıda yorum yapılıyor. Ancak tartışmaların önemli bir bölümü, günümüzdeki sürüş destek sistemleri ile tamamen sürücüsüz araçların birbirine karıştırılmasından kaynaklanıyor.

Önce önemli ayrım: Her “otonom” araç sürücüsüz değildir

Günümüzde satılan birçok araçta:

Adaptif hız sabitleyici,

Şerit takip sistemi,

Otomatik şerit değiştirme,

Acil frenleme,

Trafik sıkışıklığında ilerleme,

Otomatik park,

Direksiyon ve hız kontrolü

gibi özellikler bulunuyor.

Fakat bu sistemlerin büyük bölümü aracı tamamen sürücüsüz hâle getirmiyor. Bunlar genellikle sürücü destek sistemleri olarak çalışıyor.

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun 171 sayılı düzenlemesine göre Seviye 2 düzeyindeki sürüş destek sistemleri aracın yatay ve dikey hareketlerini birlikte yönetebilse de sürüş görevinin tamamını devralmıyor. Bu sistemlerde sürücü çevreyi ve aracın davranışını sürekli takip etmek, gerektiğinde müdahale etmek ve araç üzerindeki kontrolü korumak zorunda. (UNECE)

Bu nedenle bugün trafikte kullanılan otomobillerin çok büyük bölümünde temel sorumluluk hâlâ direksiyon başındaki kişiye ait.

Otonom sürüş seviyeleri ne anlama geliyor?

Otonom araç tartışmasını anlayabilmek için sistemlerin seviyelerini ayırmak gerekiyor.

SeviyeSistemin yaptığıİnsan sürücünün durumu
Seviye 0Yalnızca uyarı verirBütün sürüş insanda
Seviye 1Direksiyon veya hız kontrolüne yardım ederSürücü sürekli sorumlu
Seviye 2Direksiyon ve hız kontrolünü birlikte yapabilirSürücü sürekli yolu izler
Seviye 3Belirli şartlarda sürüş görevini geçici olarak devralırSistem istediğinde sürücü müdahale eder
Seviye 4Belirlenmiş bölgede veya koşullarda sürücüsüz çalışabilirHer durumda insan müdahalesi gerekmeyebilir
Seviye 5Her yolda tamamen sürücüsüz çalışırDireksiyon ve insan sürücü gerekmeyebilir

Bugün “otonom sürüş” adıyla pazarlanan birçok sistem aslında Seviye 2 düzeyindedir. Direksiyondaki kişi telefonu kurcalayamaz, uyuyamaz veya arka koltuğa geçemez.

Bir sistemin aracı hızlandırması ve şeritte tutması, hukuken sürücünün ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Türkiye’de tamamen sürücüsüz araçlara özel trafik cezası sistemi var mı?

Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye’de tamamen sürücüsüz otomobillerin trafik ihlallerinde yolcu, araç sahibi, işletmeci, üretici ve yazılım şirketi arasındaki sorumluluğu bütün ayrıntılarıyla düzenleyen bağımsız ve kapsamlı bir otonom araç sorumluluk kanunu bulunmuyor.

Türkiye’de otonom araç teknolojileri, akıllı yollar ve bağlantılı ulaşım sistemleri üzerinde çalışmalar yürütülüyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Boğaziçi Üniversitesi tarafından hazırlanan otonom sürüş mimarisi ve trafik test senaryoları projesi tamamlandı. Ayrıca 5G destekli akıllı yol testleri gerçekleştiriliyor. (HGM)

Bakanlık da otonom araçların radar, lidar, kamera, GPS, sensör ve yapay zekâ kullanarak çevresini algılayabildiğini ve gerçek zamanlı verilerle hareket edebildiğini belirtiyor. (HGM)

Ancak teknik test ve altyapı çalışmaları yapılması, trafik cezalarının kime kesileceğinin bütün ayrıntılarıyla kanunlaştırıldığı anlamına gelmiyor.

Bu nedenle sosyal medyada geçen “otonom araçta ceza otomatik olarak yolcuya yazılacak” veya “bütün cezayı üretici ödeyecek” şeklindeki kesin ifadeler bugün için doğru kabul edilemez.

Bugünkü araçlarda ceza kime yazılır?

Seviye 1 veya Seviye 2 bir sistem kullanılıyorsa aracın başında hukuken bir sürücü vardır. Sistem:

Şeritte kalıyor,

Virajı dönüyor,

Fren yapıyor,

Öndeki aracı takip ediyor,

Hızını ayarlıyor

olsa bile sürücü kontrol ve gözetim görevini sürdürüyor.

Bu durumda hız ihlali, kırmızı ışık, tehlikeli şerit değiştirme veya telefon kullanma gibi ihlallerde, ihlalin niteliğine göre sürücüye ya da araç plakasına ceza uygulanabilir.

Sürücünün “Araç kendi kendine hızlandı” veya “Otopilot açıktı” demesi tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Çünkü sürücü, sistemi yalnızca üreticinin belirlediği kullanım şartları içinde kullanmak ve gerektiğinde müdahale etmek zorundadır.

Direksiyonda kimse yoksa ceza kime kesilecek?

Tamamen sürücüsüz bir araçta klasik anlamda direksiyon başında insan bulunmayabilir. Böyle bir durumda yeni mevzuatın en az dört farklı sorumluluğu birbirinden ayırması gerekir:

1. İdari trafik cezası

Hız ihlali, kırmızı ışık, yasak park veya şerit ihlali gibi durumlarda cezanın muhatabı belirlenmelidir.

Muhtemel sorumlular:

Aracın kayıtlı sahibi,

Aracı işleten şirket,

Otonom taksi filosunun işletmecisi,

Uzaktan operasyon merkezi,

Sistemi yetkisiz şekilde kullanan yolcu

olabilir.

Ancak bunun kanunda açık şekilde belirtilmesi gerekir. Mevcut sürücü merkezli hükümleri hiçbir değişiklik yapmadan tamamen sürücüsüz araçlara uygulamak birçok belirsizlik doğurur.

2. Kazadan doğan maddi tazminat

Otonom araç başka araca, yayaya veya motosikletliye zarar verirse mağdurun zararının hızlı biçimde karşılanması gerekir.

Bu aşamada:

Araç işleteninin sorumluluğu,

Zorunlu trafik sigortası,

Filo işletmecisinin sorumluluğu

ön plana çıkabilir.

Mağdur açısından ilk muhatabın yazılım kodunu yazan mühendisi bulmak değil, sigorta ve işleten üzerinden zararını karşılamak olması beklenir.

3. Ürün ve yazılım kusuru

Kaza sensör, fren sistemi, kamera, harita veya yazılım hatasından meydana gelmişse üreticiye dönük ayrı bir sorumluluk doğabilir.

Örneğin:

Araç kırmızı ışığı yeşil olarak algıladıysa,

Fren sistemi komutu uygulamadıysa,

Güncelleme hatası aracı yanlış şeride yönlendirdiyse,

Kamera motosikletliyi algılayamadıysa,

Harita aracı kapalı yola soktuysa

üretici, yazılım sağlayıcısı veya ilgili parça üreticisi hakkında ürün sorumluluğu gündeme gelebilir.

4. Ceza sorumluluğu

Yaralanmalı veya ölümlü bir kazada ceza sorumluluğunun kime ait olacağı daha karmaşık olacaktır.

Soruşturma kapsamında:

Aracı işleten kişi,

Güvenlik operatörü,

Bakım sorumlusu,

Yazılımı geliştiren şirket,

Sistemi onaylayan veya denetleyen kişiler,

Araca yanlış komut veren yolcu

incelenebilir.

Ceza sorumluluğu kişiseldir. Bir şirketin veya araç sahibinin her durumda otomatik olarak suçlu sayılması mümkün değildir. Kusurlu davranışın ve kazayla bağlantısının belirlenmesi gerekir.

Otonom takside alkollü yolcuya ceza yazılır mı?

Sosyal medyada en çok sorulan sorulardan biri bu.

Bir kişi alkollü şekilde otonom taksiye binip yalnızca yolcu olarak seyahat ediyorsa, sırf alkollü olması nedeniyle alkollü araç kullanma cezası verilmesi mantıken ve hukuken doğru olmaz. Alkollü araç kullanma yaptırımının oluşması için kişinin aracı sevk ve idare etmesi gerekir.

Normal takside alkollü yolcuya sürücülük cezası yazılmadığı gibi tamamen sürücüsüz takside de yolcunun yalnızca arka koltukta oturması onu otomatik olarak sürücü hâline getirmez.

Ancak yolcu:

Araca uzaktan yön veriyorsa,

Acil kontrol sistemini ele aldıysa,

Aracın hareketini doğrudan yönetiyorsa,

Sisteme tehlikeli veya hukuka aykırı komut veriyorsa

durum farklı değerlendirilebilir.

Kısacası sarhoş yolcu olmak ile sarhoş şekilde aracı kontrol etmek aynı şey değildir.

“Alkollü kişi araca çağırma komutu verirse ne olur?”

Aracı çağırmak, rota seçmek veya varış noktası belirlemek tek başına sürücülük sayılmamalıdır.

Bugün bir yolcu taksi uygulamasından araç çağırdığında sürücü olmaz. Benzer şekilde otonom taksinin yolcusu da:

Aracı çağırdığı,

Gideceği adresi seçtiği,

Ücretini ödediği

için otomatik olarak sürücü kabul edilemez.

Fakat yolcunun aracı rota dışına çıkarması, güvenlik kurallarını kaldırması veya yasa dışı bir sürüş komutu vermesi hâlinde kendi davranışından doğan sorumluluğu gündeme gelebilir.

“Araçta kimse yoksa ceza kime yazılacak?”

Boş bir otonom araç garaja dönerken hız sınırını aşarsa içeride ceza yazılacak kişi bulunmaz.

Bu durumda muhtemel sistem, plaka üzerinden:

Araç sahibine,

Filo işletmecisine,

Otonom sürüş hizmetini sunan şirkete

idari yaptırım uygulanması yönünde kurulabilir.

Daha sonra işletmeci, ihlalin teknik arızadan kaynaklandığını kanıtlarsa üreticiye veya yazılım sağlayıcısına rücu edebilir.

Ancak Türkiye’de bu sorunun özel cevabı henüz bütün yönleriyle kanunlaştırılmış değil. Bu nedenle “kimse yoksa ceza kesilemez” demek de doğru değildir. Plakaya ve işletene dayalı bir sorumluluk modeli oluşturulabilir.

“Otonom araç yolcuya çarparsa kim sorumlu?”

Bir yolcunun aracı çağırmış olması, aracın giderken üçüncü bir kişiye çarpmasından onu otomatik olarak sorumlu yapmaz.

Örneğin bir kişi mobil uygulamadan otonom taksi çağırdı. Araç yolcuyu almaya giderken motosiklete çarptı. Yolcu:

Aracın sahibi değilse,

Sistemi işletmiyorsa,

Aracı kontrol etmiyorsa,

Tehlikeli bir komut vermediyse

sadece araç çağırdığı için kazanın sorumlusu sayılamaz.

Bu durumda araç işletmecisi, sigorta sistemi ve teknik kusur bulunuyorsa üretici veya yazılım şirketi değerlendirilir.

Yolcunun sorumluluğu ancak kendi davranışıyla kazaya katkıda bulunması hâlinde gündeme gelebilir.

“Arka koltuktaki kişiye hız cezası yazılır mı?”

Günümüzdeki Seviye 2 araçlarda sürücünün arka koltuğa geçmesi zaten sistemin amacı dışında ve tehlikeli kullanımdır. Araç kendisini bir süre yönetiyor olsa bile sürücünün kontrolü terk etmesi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Tamamen sürücüsüz çalışmak üzere onaylanmış Seviye 4 bir takside ise arka koltuktaki müşteri yolcudur. Böyle bir kişiye sırf araç hız yaptığı için doğrudan hız cezası kesilmesi adil bir model olmaz.

Burada cezanın:

İşletene,

Araç sahibine,

Filoyu yöneten şirkete,

Teknik operatöre

yöneltilmesi daha olasıdır.

“Otobüste ayakta yolcu serbest, otonom araçta niçin ceza var?”

Sosyal medyada şehir içi otobüslerde ayakta yolcu taşınması ile otomobil kurallarının karşılaştırıldığı görülüyor. Ancak araç sınıfları için teknik ve kullanım kuralları farklıdır.

Otobüsün:

Taşıma kapasitesi,

Ayakta yolcu alanı,

Tutunma donanımları,

Ruhsat ve tip onayı,

İşletme biçimi

otomobilden farklıdır.

Bir otomobil veya otonom taksi, ayakta yolcu taşıyacak biçimde üretilmemiş ve onaylanmamışsa şehir içi otobüslerdeki kurallar örnek gösterilerek otomobilde ayakta yolcu taşınamaz.

Otonom olması, aracın koltuk, emniyet kemeri ve yolcu kapasitesi kurallarını ortadan kaldırmaz.

“Alkollü yolcu arka koltuktaysa ehliyeti alınır mı?”

Hayır. Yalnızca yolcu konumunda olan kişinin alkollü olması, sürücü belgesinin alınması için tek başına yeterli değildir.

Bu kişinin kendi otomobilini otonom moda alıp arka koltuğa geçmesi durumunda ise aracın gerçek otomasyon seviyesi belirleyici olur.

Araç Seviye 2 ise kişi hâlâ sürücüdür. Direksiyonu ve yolu izlemek zorundadır. Alkollü şekilde sistemi kullanması alkollü araç kullanma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Araç yasal olarak tamamen sürücüsüz Seviye 4 taksi hizmeti veriyorsa kişi yalnızca yolcu kabul edilebilir.

Yani cevap aracın pazarlama isminden değil, teknik ve hukuki otomasyon seviyesinden çıkar.

“Bagajda alkollü biri bulunursa cezayı kim öder?”

Bagaj, yolcu taşımak için tasarlanmış güvenli bir alan değildir. Bir kişinin bagajda taşınması:

Yolcu güvenliğinin tehlikeye atılması,

Aracın kullanım şartlarına aykırılık,

Taşıma kapasitesi ve emniyet kemeri kurallarının ihlali,

Yaralanma veya ölüm hâlinde daha ağır sorumluluk

doğurabilir.

Burada kişinin alkollü olup olmamasından çok, insanın bagajda taşınması önemlidir.

Araçta insan sürücü varsa sürücü ve olayın şartlarına göre araç işleteni sorumlu tutulabilir. Tamamen sürücüsüz araçta ise bu davranışa izin veren yolcu, aracı işleten şirket ve sistemin güvenlik denetimleri birlikte değerlendirilir.

“Otonom araç alkollü kişiyi bindirmemeli mi?”

Bu görüş pratikte önemli sorunlar doğurur.

Bir kişinin alkollü olduğu için otonom taksiye alınmaması, onu kendi aracını kullanmaya veya daha tehlikeli biçimde evine dönmeye yöneltebilir. Otonom taksilerin önemli toplumsal faydalarından biri, araç kullanamayacak durumdaki kişileri güvenli biçimde taşıyabilmeleridir.

Ancak sistem:

Bilincini kaybetmiş,

Tıbbi müdahaleye ihtiyacı olan,

Kendisine veya çevreye zarar veren,

Araca binemeyecek durumdaki

kişiler için uzaktan destek, acil çağrı veya yolculuğu başlatmama prosedürü uygulayabilir.

Mesele alkollü yolcuyu cezalandırmak değil, güvenli taşıma koşullarını sağlamaktır.

“Kaza olduğunda bütün suçu üretici mi üstlenecek?”

Hayır. Otonom araç kazasında üretici her durumda otomatik olarak sorumlu sayılamaz.

Örnek olarak:

Üretici kusuru

Araç sensör hatası nedeniyle kırmızı ışığı algılamadı. Yazılım güncel ve araç doğru kullanılıyordu. Bu durumda üretici veya yazılım sağlayıcısının kusuru gündeme gelebilir.

İşletmeci kusuru

Otonom taksi şirketi sensör arızası uyarısına rağmen aracı hizmette tuttu. Bu durumda işletmecinin bakım ve denetim kusuru öne çıkar.

Yolcu veya kullanıcı kusuru

Yolcu acil durdurma sistemini kötüye kullandı veya güvenlik donanımını devre dışı bıraktı. Yolcunun davranışı sorumluluk doğurabilir.

Yol kusuru

Yol çalışması işaretlenmedi veya dijital haritaya kapalı yol bilgisi girilmedi. Yolun bakım ve yönetiminden sorumlu kurumun kusuru da değerlendirilebilir.

Mücbir veya kaçınılmaz olay

Öngörülmesi ve önlenmesi mümkün olmayan ani bir olay yaşandı. Kusur dağılımı buna göre değişebilir.

Her kazada araç verileri, kamera kayıtları, yazılım günlükleri ve sistemin kontrolü kimde tuttuğu incelenmelidir.

Otonom araçların “kara kutusu” önemli olacak

Otonom sürüş kazalarında en kritik delillerden biri, aracın kontrolünün kimde olduğunu gösteren kayıtlar olacaktır.

UNECE’nin otomatik sürüş veri depolama sistemi yaklaşımında Seviye 3, 4 ve 5 araçlarda:

Otomatik sistemin ne zaman açıldığı,

Sistemin ne zaman kontrolü devretmek istediği,

Kontrolün sürücüde mi sistemde mi olduğu,

Sürücünün müdahale edip etmediği,

Önemli güvenlik olaylarının zamanı

gibi bilgilerin kaydedilmesi öngörülüyor. Bu kayıtların amacı, olay sırasında sürüş görevini sistemin mi yoksa insanın mı yürüttüğünün belirlenmesidir. (UNECE)

Gelecekte trafik cezaları ve kazalar yalnızca tanık ifadelerine değil, aracın dijital kayıtlarına da dayanacak.

Kamera kayıtları yolcuların mahremiyetini ihlal eder mi?

Otonom taksilerde güvenlik amacıyla iç ve dış kameralar bulunabilir. Ancak bu kayıtların kullanımı sınırsız olamaz.

Mevzuatta şu konular açıkça belirlenmelidir:

Kameranın ne zaman kayıt yaptığı,

Ses kaydı alıp almadığı,

Verinin ne kadar saklandığı,

Veriye kimlerin erişebildiği,

Polis veya mahkemenin kaydı hangi şartlarda isteyebileceği,

Ticari amaçla kullanılıp kullanılamayacağı,

Yolcunun nasıl bilgilendirileceği.

Kaza ve suç soruşturması için veri saklanması ile yolcuların sürekli izlenmesi aynı şey değildir. Otonom araç düzenlemesinin trafik güvenliği kadar kişisel verilerin korunmasını da kapsaması gerekir.

Siber saldırı olursa sorumluluk kime ait?

Otonom araçların önemli risklerinden biri de siber saldırıdır.

Bir saldırgan:

Aracın rotasını değiştirirse,

Fren sistemine müdahale ederse,

Sensör verisini yanıltırsa,

Araçlar arası iletişimi bozarsa,

Sahte trafik işareti verisi gönderirse

çok ciddi kazalar meydana gelebilir.

Bu durumda saldırganın ceza sorumluluğunun yanında üreticinin ve işletmecinin yeterli siber güvenlik tedbirlerini alıp almadığı araştırılır.

Güncellemesi yapılmamış, güvenlik açığı bilindiği hâlde hizmette tutulan bir araçta işletmeci veya üretici kusuru gündeme gelebilir.

Otonom araçlarda sigorta sistemi nasıl olmalı?

Gelecekteki sistemde mağdurun zararının hangi yazılımın hata yaptığının belirlenmesini aylarca beklemeden karşılanması gerekir.

Bunun için şu model öne çıkabilir:

Kazadan zarar gören kişiye zorunlu sigorta ödeme yapar.

Sigorta şirketi aracın dijital kayıtlarını inceler.

Hata üretici, yazılım şirketi veya bakım işletmesinden kaynaklanıyorsa ilgili tarafa rücu edilir.

Yolcu veya uzaktan operatör kusurluysa kusuru oranında sorumluluk uygulanır.

Bu model mağdurun korunmasını kolaylaştırırken teknik sorumluluğun daha sonra uzman incelemesiyle belirlenmesini sağlar.

Avrupa’da nasıl bir yaklaşım var?

Avrupa Birliği, tamamen otomatik araçların otomatik sürüş sistemlerine ilişkin tip onayı ve teknik güvenlik kuralları oluşturdu. Düzenlemelerde aracın tasarlandığı kullanım alanı, sistem arızaları, güvenli duruma geçiş, olay kayıtları ve siber güvenlik gibi konular ele alınıyor. (Eur-Lex)

Ancak teknik olarak aracın yola çıkmasına izin veren tip onayı kuralları ile kaza veya trafik cezası sorumluluğu aynı şey değildir. Sorumluluk konusu ülkelerin trafik, sigorta, ceza ve ürün güvenliği hukukuyla birlikte çözülür.

Türkiye’de yapılması gereken düzenlemeler

Otonom araçların yaygınlaşmasından önce mevzuatta şu kavramların açıkça tanımlanması gerekiyor:

Otonom sürüş sistemi,

Dinamik sürüş görevi,

Yolcu,

Yedek sürücü,

Uzaktan operatör,

Otonom araç işleteni,

Sürüş sisteminin devrede olduğu an,

Kontrolü devralma talebi,

Veri kayıt sistemi,

Yazılım ve güncelleme sorumluluğu.

Ayrıca şu soruların da açık cevabı bulunmalı:

Trafik cezası araç sahibine mi işletmeciye mi yazılacak?

Yolcu hangi durumda sürücü sayılacak?

Uzaktan operatörün ehliyeti gerekecek mi?

Yazılım hatasını kim kanıtlayacak?

Kamera ve konum verileri ne kadar saklanacak?

Araç hacklenirse zarar nasıl karşılanacak?

Sigorta ilk ödemeyi kime yapacak?

Arızalı güncellemeyi kullanan filoya hangi yaptırım uygulanacak?

Yurt dışındaki sunucudan yönetilen araçta hangi ülke hukuku geçerli olacak?

Sık sorulan sorular

Otonom takside alkollü yolcuya ceza yazılır mı?

Yalnızca yolcuysa alkollü araç kullanma cezası uygulanmamalıdır. Aracı fiilen kontrol ediyorsa durum değişir.

Araçta kimse yokken hız yaparsa ceza kesilir mi?

Evet, gelecekte ceza araç sahibi veya işletmeciye plaka üzerinden yöneltilebilir. Ancak Türkiye’de özel sorumluluk sistemi henüz bütün ayrıntılarıyla düzenlenmiş değildir.

Yolcu varış yerini seçtiği için sürücü sayılır mı?

Hayır. Taksiye adres vermek nasıl sürücülük değilse otonom araca rota seçmek de tek başına sürücülük sayılmaz.

Otonom araç kaza yaparsa yolcu suçlu olur mu?

Sadece yolcu olması nedeniyle olmaz. Kazaya sebep olan bir müdahalesi veya hukuka aykırı komutu varsa sorumluluğu doğabilir.

Araç sahibine mi ceza yazılır?

Tamamen sürücüsüz araçlarda kayıtlı sahip veya işletmeci üzerinden ceza uygulanması muhtemel modellerden biridir. Bunun açık kanuni düzenlemeye bağlanması gerekir.

Yazılım şirketi trafik cezasını öder mi?

Doğrudan idari trafik cezasının yazılım şirketine yazılması için açık düzenleme gerekir. Teknik hata varsa araç sahibi, işletmeci veya sigorta şirketi üreticiye rücu edebilir.

Alkollü kişi kendi aracını otonom moda alabilir mi?

Araç Seviye 2 ise hayır; kişi hâlâ sürücüdür. Hukuken tamamen sürücüsüz çalışmasına izin verilmiş bir Seviye 4 sistemde farklı değerlendirme yapılabilir.

Otonom araçlarda ehliyet gerekecek mi?

Yolcu olarak seyahat eden kişiden ehliyet istenmemesi beklenir. Ancak kontrolü devralması gereken Seviye 3 araçlarda ehliyetli ve sürüşe hazır insan gerekebilir.

Trafik polisi otonom aracı nasıl durduracak?

Araçların polis ve acil durum görevlilerinin işaretlerini algılaması, güvenli bir noktada durması ve uzaktan operasyon merkeziyle iletişim kurulması gerekecek. Bu da teknik standartların parçası olmalıdır.

Sonuç: Direksiyon yazılıma geçse de sorumluluk ortadan kalkmıyor

Otonom araçlarda en önemli yanlış anlama, “Sürücü yoksa sorumlu da yoktur” düşüncesidir.

Gerçekte sorumluluk kaybolmayacak; yalnızca farklı kişiler arasında dağılacak:

Sürücü,

Yolcu,

Araç sahibi,

Filo işletmecisi,

Uzaktan operatör,

Araç üreticisi,

Yazılım şirketi,

Bakım servisi,

Sigorta şirketi,

Yolun yönetiminden sorumlu kurum.

Günümüzdeki Seviye 2 otomobillerde sorumluluk büyük ölçüde sürücüdedir. Tamamen sürücüsüz Seviye 4 ve Seviye 5 araçlar yaygınlaştığında ise araç sahibi, işleten, sigorta ve üretici sorumluluğunu birlikte düzenleyen yeni bir hukuki sistem gerekecek.

Bu nedenle sosyal medyadaki sorunun cevabı şöyle özetlenebilir:

Otonom takside yalnızca yolcu olarak bulunan kişiye, aracın yaptığı her ihlal için otomatik olarak ceza yazılmaz. Ancak günümüzde kullanılan sürüş destekli araçlarda direksiyon başındaki kişinin sorumluluğu devam eder. Tamamen sürücüsüz araçlarda cezanın ve kazanın muhatabı ise aracın otomasyon seviyesine, kontrolün kimde olduğuna ve çıkarılacak özel mevzuata göre belirlenecektir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Otonom sürüş mevzuatı hızla geliştiği için somut bir olayda aracın teknik seviyesi, üretici talimatları ve yürürlükteki güncel düzenlemeler ayrıca incelenmelidir.

0 Yorum

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapmalısınız.

Giriş Yap / Üye Ol