Brezilya’da çekilen bir trafik görüntüsü, motosiklet kullanıcıları arasında yeni bir tartışma başlattı. Yoğun otomobil trafiğinin ortasında motosikletlere ayrılan özel bir koridor sayesinde sürücüler, duran araçların arasında gelişigüzel ilerlemek yerine belirlenmiş bir alanda yol alabiliyor.
Peki benzer bir motosiklet şeridi Türkiye’de uygulansa trafik rahatlar mıydı? Yoksa ayrılan şerit kısa sürede otomobiller, taksiler ve ticari araçlar tarafından işgal edilen yeni bir sorun alanına mı dönüşürdü?
Türkiye’de motosikletlere özel şerit var mı?
Türkiye’de, Brezilya’daki örneğe benzeyen ve şehir genelinde kalıcı olarak kullanılan resmî bir motosiklet şeridi henüz bulunmuyor.
Bazı şehirlerde motosikletlere özel park alanları ve motorcu dostu bariyerler bulunuyor. İstanbul’da motosiklet park alanlarına ilişkin düzenlemeler yapılırken Sakarya’da farklı caddelerde otomobillerin kullanamayacağı motosiklet park yerleri oluşturuldu. Ancak bunlar, motosikletlerin trafikte ilerlemesi için ayrılmış yol şeritleri değil.
Gündemdeki asıl çalışma, duran veya çok düşük hızla ilerleyen araçların arasında motosikletlerin kontrollü biçimde ilerlemesine imkân sağlayan “şerit paylaşımı” uygulaması. Sistemin Türkiye’de uygulanabilirliğinin araştırılması ve belirlenecek bir pilot şehirde test edilmesi planlanıyor. Ancak bu çalışma da henüz ülke çapında başlayan kalıcı bir motosiklet şeridi uygulaması anlamına gelmiyor.
Motosiklet şeridi trafiğe ne kazandırabilir?
Motosiklet şeridinin en önemli faydası, sürücülerin otomobiller arasında sürekli yön değiştirmesini azaltması olabilir. Motosikletler için belirgin bir koridor oluşturulduğunda otomobil sürücüleri de motosikletin nereden gelebileceğini daha kolay tahmin edebilir.
Doğru planlanan bir sistem şu avantajları sağlayabilir:
Motosikletlerin araçların kör noktalarında kalma süresini azaltabilir.
Kontrolsüz sağdan ve soldan geçişleri belirli bir koridora yönlendirebilir.
Duran trafikte motosikletlerin oluşturduğu karmaşayı azaltabilir.
Kurye motosikletlerinin daha düzenli ilerlemesini sağlayabilir.
Otomobil sürücülerinin ani şerit değiştirme riskini düşürebilir.
Motosiklet kullanımını daha güvenli ve cazip hâle getirebilir.
Aynı yol üzerinde daha fazla kişinin taşınmasına yardımcı olabilir.
Ancak bunların gerçekleşmesi için şeridin yalnızca yere çizgi çekilerek oluşturulmaması gerekiyor. Kavşakların, otobüs duraklarının, araç dönüşlerinin ve yaya geçitlerinin sisteme göre yeniden düzenlenmesi gerekir.
Türkiye’de uygulanırsa hangi sorunlar çıkabilir?
Otomobiller motosiklet şeridine girebilir
Türkiye’de emniyet şeridi, bisiklet yolu ve kaldırım ihlalleri hâlâ önemli bir sorun. Fiziksel ayırıcı veya kamera denetimi bulunmayan bir motosiklet şeridi, yoğun saatlerde otomobil sürücülerinin kullandığı ilave bir trafik şeridine dönüşebilir.
Taksilerin yolcu indirip bindirmesi, servis araçlarının kısa süreli durması ve kuryelerin park etmesi de şeridin devamlılığını bozabilir.
Kavşaklarda çarpışma riski oluşabilir
Düz yolda güvenli görünen motosiklet koridoru, kavşak ve dönüş noktalarında ciddi risk oluşturabilir. Sağa veya sola dönen otomobiller, şerit içinde düz ilerleyen motosikletlerin önünü kesebilir.
Bu nedenle motosiklet şeridinin kavşak geçişleri farklı renkle belirlenmeli, sürücüler ışıklarla yönlendirilmeli ve dönüş yapan araçlara ayrı sinyal süresi verilmelidir.
Şerit yanlış genişlikte yapılabilir
Şerit çok dar olursa motosikletlerin aynaları araçlara yaklaşır ve güvenli kaçış alanı kalmaz. Gereğinden geniş yapılırsa otomobillerin girmesi kolaylaşır.
Ayrıca büyük adventure motosikletleri, üç tekerlekli modeller ve geniş yan çantalı motosikletler düşünülmeden belirlenen bir ölçü bütün kullanıcılar için yeterli olmayabilir.
Bozuk zemin motosikletleri daha fazla etkileyebilir
Yol kenarlarında ve şerit aralarında mazot, yağ, kum, su ve küçük araç parçaları birikebilir. Otomobiller için önemsiz görünen bir çukur veya metal kapak, motosiklet sürücüsünün kontrolünü kaybetmesine neden olabilir.
Motosiklet şeritlerinin zemini diğer şeritlerden daha sık temizlenmeli; rögar kapakları, yol boyaları ve yağmur suyu tahliyesi motosiklet güvenliğine göre düzenlenmelidir.
Hız farkı yeni tehlikeler yaratabilir
Otomobiller 10–20 km/s hızla ilerlerken motosikletlerin şerit içinde 60–70 km/s hıza çıkması sistemin güvenlik avantajını ortadan kaldırabilir.
Bu nedenle motosiklet şeridinde ayrı ve düşük bir hız sınırı uygulanması gerekebilir. Denetim olmadan şerit, kontrollü geçiş alanı yerine motosikletlerin hız koridoruna dönüşebilir.
Acil durum araçlarıyla çakışabilir
Şeridin emniyet şeridi üzerine yapılması durumunda ambulans, itfaiye ve polis araçlarının geçişi engellenebilir. Bu nedenle mevcut emniyet şeritlerinin doğrudan motosiklet şeridine çevrilmesi doğru bir çözüm olmayabilir.
Motosiklet koridorunun yolun hangi bölümünde yer alacağı, acil durum planlarıyla birlikte düşünülmelidir.
Fiziksel ayırıcı mı, yalnızca yol çizgisi mi?
Yalnızca boyayla ayrılan bir şeridin maliyeti daha düşük olur ancak ihlal edilmesi kolaydır. Sert beton bariyerler ise motosiklet sürücüsünün kaçış alanını ortadan kaldırabilir ve çarpma durumunda ağır sonuçlara neden olabilir.
En mantıklı çözüm; esnek ayırıcılar, renkli zemin, kamera denetimi ve kavşaklarda kesintili geçiş alanlarının birlikte kullanılması olabilir.
Şerit boyunca kesintisiz bariyer kullanmak yerine motosikletin gerektiğinde güvenli biçimde çıkabileceği kaçış noktaları bırakılmalıdır.
Önce hangi şehirde denenebilir?
Yoğun motosiklet kullanımı ve trafik sıkışıklığı nedeniyle İstanbul ilk akla gelen şehir olsa da pilot uygulama için daha kontrollü bir güzergâh seçilmesi gerekebilir.
İzmir, Antalya, Muğla, Manisa, Mersin ve Adana gibi motosiklet kullanımının yoğun olduğu şehirlerde belirli bulvarlar üzerinde sınırlı pilot uygulamalar yapılabilir. Sistem önce birkaç kilometrelik bir güzergâhta test edilmeli; kaza oranı, seyahat süresi, ihlal sayısı ve kullanıcı davranışı ölçülmelidir.
Uygulama başarılı olursa diğer güzergâhlara yayılmalı, başarısız olursa yalnızca çizgilerin rengini değiştirmek yerine tasarımın neden işlemediği araştırılmalıdır.
Motosiklet şeridi tek başına çözüm olur mu?
Motosikletlere özel şerit, doğru planlandığında trafik güvenliğini artırabilecek araçlardan biri olabilir. Ancak eğitim, denetim ve yol tasarımı olmadan tek başına bütün sorunları çözmesi mümkün değil.
Otomobil sürücülerinin şeride girmesi engellenmez, motosikletler için makul bir hız sınırı belirlenmez ve kavşak geçişleri güvenli hâle getirilmezse yeni şerit yeni kazalara neden olabilir.
Türkiye’de motosiklet sayısı hızla artarken bu konunun en azından kontrollü pilot uygulamalarla araştırılması gerekiyor. Önemli olan, başka ülkelerdeki sistemi doğrudan kopyalamak değil; Türkiye’nin trafik alışkanlıklarına ve yol yapısına uygun bir model geliştirmek.
Sizce Türkiye’de motosiklet şeridi uygulanmalı mı? Böyle bir şerit trafiği rahatlatır mı, yoksa kısa sürede otomobiller tarafından işgal mi edilir?
0 Yorum
Yorum Yaz
Facebook'tan gelen ziyaretçiler üyelik açmadan yorum yapabilir.